Rus çiftçileri, tahıl ve yağlı tohum satışlarını benzeri görülmemiş bir hızla artırıyor. Karadeniz merkezli tarımsal danışmanlık şirketi SovEcon’a göre bu durum, hem iç hem de dünya piyasaları üzerinde aşağı yönlü baskının sürebileceğine işaret eden ciddi bir finansal sıkışmayı yansıtıyor.

Rusya resmî istatistik kurumu Rosstat verilerine göre, Rusya’da tahıl satışları eylül ayında 11 milyon tona (MMT) ulaştı. Bu, şimdiye kadar kaydedilmiş en yüksek aylık satış hacmi. Aynı ayda yağlı tohum satışları 1,7 milyon tonla eylül ayları için rekor kırarken, ayçiçeği çekirdeği ihracat vergilerinin devreye girmesinden önceki 2020 yılında kaydedilen tüm zamanların en yüksek seviyesini de yakaladı.

Ekim ayında tahıl satışları 9,3 milyon ton olarak gerçekleşti; bu rakam, 9,9 milyon tonluk rekor ürünün satıldığı 2022 Ekim’inden bu yana görülen en yüksek seviye. Yağlı tohum satışları ise 3 milyon tona sıçrayarak, Aralık 2023’te kaydedilen 3,1 milyon tonluk tüm zamanların zirvesinin hemen altına yerleşti ve tarihsel olarak ikinci en yüksek aylık sonuca işaret etti.

KREDİLER, EKİM MALİYETLERİ VE DÜŞEN GELİR ÇİFTÇİYİ SATIŞA İTİYOR

SovEcon, satışlardaki bu hızlanmayı doğrudan daralan marjlara ve sıkışan nakit akışına bağlıyor. Kuruluşun hesaplamalarına göre, tahıl ve yağlı tohum üreticilerinin vergi öncesi geliri, USDRUB = 78,6 kur varsayımıyla, Ocak–Ağustos 2025 döneminde 67 milyar ruble seviyesinde gerçekleşti. Bu, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %25’lik bir düşüşe denk geliyor.

Kârlılık üzerindeki bu baskı nedeniyle birçok üretici, ellerindeki ürünü hızla piyasaya vermek zorunda kalıyor. SovEcon’a göre çiftçileri satışa zorlayan başlıca unsurlar:

• Mevcut kredilerin geri ödenmesi,
• Kışlık ekimlerin finansmanı ve girdi maliyetlerinin karşılanması.

Sonuçta, tahıl ve yağlı tohum arzı, görece kısa bir zaman diliminde piyasaya dalga dalga yükleniyor.

Çiftçi satışlarındaki artış, iç piyasa fiyatlarına da yansımış durumda. Rusya’da, %12,5 proteinli ekmeklik buğdayın ortalama iç piyasa fiyatı kasım ortasına gelindiğinde ton başına 13.600 rubleye gerileyerek, ağustos başına göre yaklaşık %7 düşüş kaydetti. Ayçiçeği çekirdeği fiyatları ise ton başına 35.675 rubleye inerek, sezon başındaki zirve seviyeden yaklaşık %2 aşağıya geldi.

Konuyla ilgili değerlendirmede bulunan SovEcon Direktörü Andrey Sizov, “Çiftçilerin önümüzdeki aylarda da stok satışlarını hızlandırılmış tempoda sürdürmesini ve bunun hem iç hem de dünya piyasaları üzerinde aşağı yönlü baskı yaratmaya devam etmesini bekliyoruz. Mevcut ihracat kısıtlamaları yürürlükte kaldığı sürece, sektörün finansal durumunun önümüzdeki yıllarda daha da bozulması muhtemel,” dedi.

2025 BUĞDAY ÜRETİM TAHMİNİ YUKARI REVİZE EDİLDİ

SovEcon, 2025 Rus buğday üretim tahminini 0,8 milyon ton artırarak 88,6 milyon tona yükseltti. Revizyonun temel nedeni, ülkenin iç bölgelerinde beklenenden daha yüksek verimler:

• Sibirya: Hasadın neredeyse tamamlandığı bölgede verimler tarihsel rekorlara çok yakın veya rekor seviyede. Bu bölge için tahmin +0,4 milyon ton yukarı revize edildi.
• Volga bölgesi: Tahmin +0,2 milyon ton artırıldı.
• Ural bölgesi: Sezon sonuna kadar güçlü verimler sayesinde üretim tahmini +0,2 milyon ton yükseltildi.

Ancak bu ilave üretimin önemli bir kısmı, deniz limanlarından binlerce kilometre uzaklıktaki iç bölgelerde yoğunlaşıyor. Bu da söz konusu hacmin kısa vadede ihracata yönelmesini zorlaştıran bir lojistik kısıt oluşturuyor.

Buna karşılık, ülkenin Karadeniz’e açılan ana ihracat kapısı olan Güney Rusya’da bu yıl da zayıf bir hasat tabloyu gölgeliyor. Zayıf güney rekoltesi, sevkiyatlar üzerinde halihazırda etkili olan lojistik ve politika kaynaklı kısıtlarla birleşerek ihracat potansiyelini sınırlıyor.

Sizov bu durumu şöyle özetledi: “Son dönemdeki üretim artışlarının çoğu, ihracat limanlarından uzak bölgelerden geldi. Buna karşın Rusya’nın başlıca ihracat merkezi olan Güney, üst üste bir zayıf hasat sezonu daha geçirdi. Bu durum, 2025/26 sezonu açısından ciddi bir meydan okuma olmayı sürdürüyor. Bu nedenle Rus buğday sevkiyatları, son birkaç haftaya kadar ortalamanın altında seyretti.”

2026’YA DAİR İLK TAHMİNLER: ÜÇ SENARYOLU BUĞDAY TABLOSU

SovEcon, Rusya’nın 2026 buğday rekoltesine ilişkin ilk tahminlerini de paylaştı. Kuruluş, temel senaryosunda üretimi 83,8 milyon ton seviyesinde öngörüyor. Bu baz senaryo şu varsayıma dayanıyor:

• Buğday ekim alanı: 26,3 milyon hektar,
• Mevcut sezondaki 26,9 milyon hektarlık alandan daha düşük.

 Merkez tahminin yanında iki alternatif senaryo da açıklandı:

• İyimser senaryo: 87,9 milyon ton – elverişli hava koşulları ve yüksek verimler varsayılıyor.
• Kötümser senaryo: 79,8 milyon ton – olası hava olayları veya politika şoklarının etkileri hesaba katılıyor.

Buğdayın yanı sıra SovEcon, diğer önemli tahıllara ilişkin beklentilerinde de küçük düzeltmeler yaptı:

• 2025 arpa rekoltesi tahmini 0,2 milyon ton artırılarak 19,3 milyon tona,
• Mısır üretim tahmini ise 0,2 milyon ton düşürülerek 12,7 milyon tona revize edildi.

Genel olarak bakıldığında, Rusya’nın 2025 toplam tahıl üretimi 135,3 milyon ton olarak öngörülüyor. Bu rakam, önceki aya kıyasla 0,8 milyon tonluk bir yukarı revizyona işaret ediyor.