Dünya tahıl ticaretinin kurallarını ve standartlarını şekillendiren en önemli kurumlardan GAFTA’nın yeni Başkanı Brian Arnold, Değirmenci’ye yaptığı açıklamada, sürdürülebilirlik ve dijital ticari belgelendirmenin kurumun öncelikli gündemleri arasında yer aldığını söyledi. Elektronik bitki sağlığı sertifikalarında sağlanan ilerlemeyi önemli bir eşik olarak değerlendiren Arnold, gecikmeleri ve ihtilafları azaltmak için elektronik konşimentoların daha geniş yasal kabul görmesi ve sözleşme disiplininin daha da güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

ABD merkezli tahıl ihracatçısı The DeLong Co., Inc. şirketinde kıdemli ihracat müdürü olarak görev yapan Brian Arnold, 15 Ocak’ta Londra’daki düzenlenen 2026 Olağan Genel Kurulu’nda Paul Harrison’dan görevi devralarak Gafta’nın (Uluslararası Tahıl ve Yem Ticaret Birliği) yeni başkanı oldu.

Brian Arnold
Gafta Başkanı

Miller Magazine’e konuşan Arnold, başkanlık döneminde GAFTA’nın uzun soluklu çalışmalarını kararlılıkla sürdüreceklerini, bununla birlikte küresel tahıl ve yem ticaretinin geleceği açısından belirleyici gördükleri iki temel başlığa daha fazla ağırlık vereceklerini ifade etti: sürdürülebilirlik ve dijitalleşme. Arnold, “Sürdürülebilirlik; çevresel sorumluluk, izlenebilirlik, değişen düzenlemelere ve toplumsal taleplere uyumu kapsayarak tarımsal tedarik zincirlerinin uzun vadeli varlığını korumak için elzemdir,” ifadelerini kullandı. Dijitalleşme konusuna da değinen Arnold, bu sürecin belge güvenilirliğini güçlendirerek, sınır ötesi hareketlerdeki aksaklıkları azaltarak ve taraflar arasında öngörülebilirliği artırarak   şeffaflık, verimlilik ve güven sağladığını vurguladı.

1878 yılında kurulan GAFTA, tarımsal emtia ticaretini temsil eden uluslararası bir birlik konumunda. Dünyanın 100’den fazla ülkesinde faaliyet gösteren 2 binden fazla tarımsal emtia şirketi üyeleri arasında yer alıyor. Küresel tahıl ticaretinin yaklaşık yüzde 80’inin GAFTA sözleşme şartları çerçevesinde sevk edildiği tahmin ediliyor. Kuruluşun temel rolü; tarımsal emtialarda serbest, açık ve öngörülebilir ticareti teşvik etmek ve arz fazlası bölgelerden arz açığı olan bölgelere taşınan tarımsal ürünlerde, küresel gıda güvenliğini destekleyecek şekilde, bilime ve kanıta dayalı politikaları desteklemek olarak öne çıkıyor.

Arnold, röportajda regülatörlerin ve sektörün pratik çözümlerde buluşabileceğinin bir kanıtı olarak, elektronik bitki sağlığı (e-phyto) sertifikalarının giderek daha fazla benimsenmesine dikkat çekti. Ancak Arnold’a göre, ticaretin kağıt bazlı konşimentolara (B/L) olan bağımlılığı en dirençli engellerden biri olmaya devam ediyor. Arnold, gecikmeleri ve belge kaynaklı ihtilafları azaltmak için elektronik konşimentoların daha geniş hukuki tanınırlığa kavuşmasının ve farklı otoriteler arasında uyumlu biçimde kabul edilmesinin temel hedefler arasında yer aldığını ifade etti.

Teknolojinin ötesinde Arnold, piyasada tekrarlanan bir hataya da işaret etti: Standart sözleşmelerin bağlayıcı hükümler yerine sadece bir başlangıç taslağı olarak görülmesi. Bu yaklaşımın, değişiklikler düzgün şekilde belgelenmediğinde ve prosedür süreleri kaçırıldığında hızla ters tepebileceği konusunda uyarıda bulundu.

Konteynerli ihracat alanında 15 yılı aşkın deneyimine dayanan Arnold, dalgalı seyreden tahıl piyasasına adım atan yeni nesil tüccarlar için ise dayanıklılık, merak, dürüstlük, ayrıntılara dikkat ve baskı altında soğukkanlı kalabilme becerilerinin belirleyici olduğunu söyledi.

Bu röportajda Brian Arnold ile GAFTA’nın sürdürülebilirlik, dijital belgelendirme, sözleşme disiplini ve sektörün geleceğine ilişkin önceliklerini konuştuk.

Sayın Arnold, öncelikle Gafta başkanlığınız dolayısıyla sizi tebrik ederiz. Bu yeni görev döneminizde öncelikli gündem başlıklarınız neler olacak?

Teşekkür ederim. Bu görevi üstlenmek ve benden önce bu yapıyı oluşturanların kurduğu sağlam temelin üzerine yeni katkılar eklemek benim için büyük bir onur. Benim için en temel öncelik sürekliliktir; yani hâlihazırda devam eden uzun vadeli ve önemli girişimlerin anlamlı ve uygulanabilir biçimde ilerlemeyi sürdürmesini sağlamak.

GAFTA’nın hedefleri bilinçli olarak iddialı şekilde belirleniyor. Bunlar tek bir başkanlık döneminde tamamlanacak işler değil; aksine, küresel tarım ticareti genelinde etkileşimi, tutarlılığı ve verimliliği istikrarlı biçimde geliştirmeyi amaçlayan uzun soluklu başlıklar.

Bu süreçte iki ana tema merkezi rollerini koruyacaktır: Sürdürülebilirlik ve dijitalleşme. Sürdürülebilirlik, tarımsal tedarik zincirlerinin uzun vadeli bekasını korumak adına kritik bir öneme sahiptir. Bu kavram; çevresel sorumluluğu, izlenebilirliği ve ticari çerçevelerin gelişen düzenleyici ve toplumsal beklentilerle uyumlu kalmasını sağlamayı kapsar.

Dijitalleşme ise şeffaflığı, operasyonel verimliliği ve güveni artırır. Belgelerin güvenilirliğini güçlendirir, küresel sevkiyatlardaki aksaklıkları azaltır ve taraflar arasındaki öngörülebilirliği pekiştirir. Bu iki öncelik odak noktaları bakımından farklı olsa da birbirini tamamlayıcı niteliktedir. Birlikte, bir yandan ticaretin uzun vadeli istikrarını korurken diğer yandan modernleşmesine yardımcı olurlar.

GAFTA’NIN GENİŞLEYEN MİSYONU

Gafta’yı daha çok sözleşmeler ve tahkim (arbitraj) süreçleriyle tanıyan okurlarımız için; birliğin bugünkü temel misyonunu ve son yıllardaki gelişimini nasıl özetlersiniz?

Gafta, özünde ticaret için ve bizzat ticaretin aktörleri tarafından yönetilen bir organizasyon olmayı sürdürmektedir. Attığımız her adım, uluslararası tarım ticaretini neyin mümkün kıldığı ve kolaylaştırdığı prensibiyle şekillenmektedir.

Sözleşmeler ve tahkim, Gafta’nın küresel saygınlığının temel taşı olmaya devam etmektedir. Ancak kuruluşun bugünkü misyonu artık ihtilaf çözümünün çok ötesine uzanıyor. GAFTA aynı zamanda politika, eğitim, mesleki standartlar ve ticaret altyapısının sürekli güçlendirilmesi alanlarında da güçlü bir taahhüt ortaya koyuyor. Eğitim programlarımız son derece kapsamlı bir şekilde genişlemiştir. “Gözetmen” (Supervisor) ve “analist” vasıflarını içeren mesleki unvanlar, sektör genelinde teknik standartları yukarı taşımaktadır. Bu sertifikalar, yetkinlik ve güvenilirlik açısından küresel ölçekte kabul görmüş kriterler sunmaktadır.

Gafta’nın rolü; bir yandan farklı otoriteler arasında tutarlılık ve uygulanabilirlik sağlarken, diğer yandan ticareti günlük olarak yürüten profesyonellerin gelişimine katkıda bulunmaktır.

TAHIL TİCARETİNDE EN SIK YAPILAN HATALAR

Gafta sözleşmeleri küresel ticaretin büyük bir kısmının temelini oluşturuyor. Piyasa katılımcıları standart şartları kullanırken en sık düştüğü yanlışlar neler ve bunlardan nasıl kaçınılabilir?

En yaygın yanlış anlaşılmalardan biri, standart sözleşmelerin bağlayıcı birer hukuki metin değil de sadece birer “taslak” (şablon) olduğunun varsayılmasıdır. Oysa üzerinde mutabık kalınan bir sözleşme, yazıldığı haliyle uygulanabilir ve bağlayıcıdır. Eğer değişiklikler veya özel koşullar açıkça belgelenip karşılıklı olarak onaylanmazsa, standart metindeki ifadeler geçerli sayılır.

Uyuşmazlıklar genellikle kötü niyetten değil, operasyonel kopukluklardan kaynaklanır; ticari ekiplerin üzerinde anlaştığı şartlar,  operasyon ekipleri tarafından tam olarak anlaşılmayabilir veya hayata geçirilemeyebilir. Yanlış anlaşılmalardan kaçınmak disiplinli olmayı gerektirir:

• Sözleşmeyi imzalamadan önce mutlaka okuyun ve anlayın.
• Üzerinde anlaşılan tüm sapmaları/değişiklikleri açıkça belgeleyin.
• Operasyon ekiplerinin sözleşme yükümlülükleriyle uyumlu çalıştığından emin olun.
• Prosedür sürelerine (timelines) riayet edin; bu süreler uyuşmazlık sonuçları üzerinde hayati bir öneme sahiptir.

Eğitim, en güçlü koruma mekanizması olmaya devam ediyor. İyi donanımlı bir tüccar, önlenebilir ihtilaflara maruz kalma riskini ciddi ölçüde azaltır.

Dijitalleşmeyi temel odak alanlarından biri olarak vurguladınız. GAFTA bu başlıkta özellikle hangi alanları ileri taşımayı hedefliyor?

Elektronik bitki sağlığı (e-phyto) sertifikalarının tanınması önemli bir dönüm noktasıdır ve düzenleyiciler ile ticari paydaşlar aynı çizgide buluştuğunda nelerin başarılabileceğini göstermektedir. Bu sertifikaların çoğu yetki alanında kabul görmesi; güvenlik, özgünlük ve verimlilik doğru şekilde dengelendiğinde ilerlemenin mümkün olduğunu kanıtlamaktadır.

Ancak, başta konşimentolar (Bill of Lading - B/L) olmak üzere diğer kritik belgeler hala fiziksel ibraz sürecine bağımlı kalmaya devam ediyor. Elektronik konşimentolar belirli koridorlarda ve platformlarda başarıyla uygulanmış olsa da, yaygın kullanım hala dengesiz bir seyir izliyor. Sektör, orijinal kağıt belgelerin sınır ötesi fiziksel transferine büyük ölçüde bağımlı kalmayı sürdürüyor.

İleriye dönük olarak temel öncelikler şunlar olacak:

• Elektronik konşimentoların daha geniş çapta tanınması ve bu konuda hukuki netlik sağlanması.
• Parçalı yapıyı azaltmak için otoriteler arasında daha güçlü bir uyum (harmonizasyon) yakalanması.
• Dijital belge platformlarının icra edilebilirlik standartlarını karşılamasının sağlanması
• Güvenlik ve özgünlük korunurken hız ve öngörülebilirliğin artırılması

Dijitalleşme sadece bir kolaylık veya hız meselesi değildir. Bu süreç, belge ibrazına dayalı uyuşmazlıkları azaltmak, izlenebilirliği artırmak ve teslimatın zamanlaması ile orijinalliğine olan güveni pekiştirmekle ilgilidir.

Ticarette zamanlama her şeydir. Doğru belgeler, güvenli ve tanınmış bir formatta hazır bulunmalıdır. Sektör, kuryeyle taşınan orijinal belgelere ve parçalı sistemlere bağımlılığı azalttıkça, belge kaynaklı ihtilafları azaltabilir ve genel verimliliği artırabilir.

YENİ NESİL TAHIL TÜCCARLARININ EĞİTİMİ

Yeni nesil tüccarlar için Gafta’nın sunduğu eğitim veya mesleki gelişim olanaklarından hangilerini en önemli görüyorsunuz?

Ticaretin her segmentinin; coğrafi konum, odaklanılan emtia veya üstlenilen rol gereği kendine has “kör noktaları” vardır. Gafta’nın eğitim programları, sunduğu fonksiyonlar arası (çapraz) anlayış sayesinde bu noktada özellikle değerlidir.

Yeni nesil için, temel sözleşme bilgisinin pratik uygulama ile birleştirilmesi esastır. Tüccarlar; kalite, lojistik, risk yönetimi, sigorta, finans ve uyuşmazlık çözümünün birbirinden kopuk unsurlar değil, tek bir sistemin birbirine bağlı parçaları olduğunu kavramalıdır.

Sektörde teknik disiplini ve tutarlılığı pekiştirmeleri sebebiyle, gözetmen ve analist gibi mesleki unvanlar oldukça kıymetlidir. Bu vasıflar, hem yetkinliğin hem de endüstri standartlarına olan bağlılığın bir göstergesidir.

Belki de en önemlisi, Gafta eğitimlerinin bir vizyon kazandırmasıdır. Bu eğitimler, katılımcıları kendi masalarının veya bölgelerinin ötesine taşıyarak ticaretin küresel çerçevesinin tamamıyla tanıştırır. Bu geniş bakış açısı, karar alma mekanizmalarını güçlendirir ve operasyonel riskleri minimize eder.

TAHIL TİCARETİNDE BAŞARININ TEMEL ŞARTLARI

Ticaret kökenli bir profesyonel olarak, tahıl ticaretine yeni giren gençlerin başarılı olabilmesi için sahip olması gereken “olmazsa olmaz” beceriler nelerdir?

Pozitif ve adaptasyon yeteneği yüksek bir zihin yapısı esastır. Tarım ticareti küresel, karmaşık ve sürekli evrilen bir yapıya sahiptir. Bu sektör, bazen aynı hafta içinde hem ödüllendirici başarılar hem de zorlu sınamalar sunabilir. Genç profesyoneller şu özellikleri geliştirmelidir:

• Baskı altında dayanıklılık
• Merak ve öğrenmeye açık olmak
• Hem ticari hem de prosedürel süreçlerde dürüstlük
• Özellikle belgelendirme ve zamanlama konularında detaylara azami dikkat.

Mesleki soğukkanlılık kritiktir. Piyasa oldukça volatil olabilir ve uyuşmazlıklar hızla ortaya çıkabilir. Olaylara duygusal tepkiler yerine netlik ve sağduyu ile yanıt verme yeteneği paha biçilemezdir.

The DeLong Co., Inc. bünyesindeki kariyerim boyunca hem bilinçli hem de dolaylı olarak pek çok mentordan bir şeyler öğrenme şansına sahip oldum. Eğer alçakgönüllülük ve dikkatle yaklaşırsanız, ticaretin kendisi başlı başına bir sınıfa dönüşebilir. Rehberlik isteyin, düşünerek sorular sorun ve bu sektörde öğrenmenin asla gerçekten bitmediğini unutmayın.