BLOG

Kazakistan’da Tahıl ve Un Pazarı

01 Şubat 20175 dk okuma

Kazakistan’ın en çok üretimini gerçekleştirdiği tahıl ürünü buğday ve arpadır. 2014 yılında 12,9 milyon ton buğday üretimi gerçekleştiren Kazakistan’ın 2016/17 sezonunda 13,5 milyon ton buğday üreteceği öngörülüyor. Kazakistan dünya buğday üretiminde 12. sırada yer alırken buğday ihracatında ise 9. sıradadır.

KAZAKİSTAN

KAZAKİSTAN’DA TAHIL VE UN PAZARI Kuzeyde Rusya, güneyde Türkmenistan, Özbekistan ve Kırgızistan, doğuda ise Çin Halk Cumhuriyeti ile çevrelenmiş olan Kazakistan’ın nüfusunun 2015 yılı itibarı ile 17,947 milyon olduğu tahmin edilmektedir. Yüzölçümü (2,724,900 kilometrekare) açısından dünyanın dokuzuncu ülkesi olan Kazakistan’ın nüfus çoğunluğu, ülkenin kuzey ve güney doğusunda yaşamaktadır. Ülkenin kuzeyinde yapılmakta olan hububat üretimi tarım sektörü üretiminde en fazla paya sahiptir.

ABD Tarım Bakanlığı Dış Tarım Servisi (USDA)’nin 1 Mart 2016 tarihindeki raporuna göre, buğdayın yüzde 80’i gıda için, yüzde 14’ü tohumluk ve yüzde 5’i ise yem olarak kullanılıyor. Arpa tüketiminde ise üretilen arpa miktarının yüzde 35’i gıda tüketimi, yüzde 25’i tohumluk ve yüzde 39’u ise yem için ayrılmıştır.

KAZAKİSTAN’IN TAHIL ÜRETİMİNDEKİ ÖNEMİ Bazı kaynaklarda, Kazakistan’da 650 değirmen kompleksi bulunduğu belirtiliyor. Endüstri kaynakları, Kazakistan’daki mevcut değirmenlerin yaklaşık yüzde 50 kapasiteyle çalıştığını ve yılda tahminen 10-11 milyon ton tahıl işlendiğini açıklıyor. Farklı kaynaklarda, Kazakistan’da ciddi bir atıl kapasite olduğu ve şu an çalışan değirmen sayısının 350 civarında olduğu belirtiliyor. Bu değirmenlerin yaklaşık 200 tanesinin günlük 150 tondan fazla kapasiteye sahip olduğu belirtiliyor.

ABD Tarım Bakanlığı Dış Tarım Servisi (USDA)’nin Kasım ayında yayınlanan raporuna göre, 2016/17 sezonu için Kazakistan’ın bir önceki yıla oranla yüzde 20 artışla 16,5 milyon ton buğday üreteceği öngörülüyor.

Uluslararası Tahıl Konseyi (IGC)’nin Kasım ayında yayınlanan raporuna göre ise, Kazakistan’ın 2016/17 buğday üretiminin önceki yıla göre 0,2 milyon ton düşüşle 13,5 milyon ton olacağı öngörülüyor.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, 2016 yılında Kazakistan’ın buğday üretiminin önceki öngörüden daha yüksek olarak 14,5 milyon ton olarak gerçekleşeceği belirtiliyor.

Büyük bir un ihracatçısı olan Kazakistan, IGC’nin raporlarına göre, 2014/15 yılında 2,385 milyon ton buğday unu ihraç ederken, 2015/16 sezonunda ise 2,5 milyon ton un ihracatı gerçekleştireceği tahmin ediliyor. FAO’nun verilerine göre ise, Kazakistan’ın 2016/17 yılında önceki yıla göre 100 bin tonluk bir artışla 7 milyon ton civarında buğday ihracatı yapacağı öngörülüyor.

KAZAKİSTAN’DA TAHIL ÜRETİMİ Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) verilerine göre; Kazakistan’ın en fazla üretimini gerçekleştirdiği hububat ürünü buğdaydır. 2010 ve 2014 sezonları arasında gerçekleştirilen buğday üretim verilerine bakıldığında, yaklaşık olarak 9 milyon ton ile 22 milyon ton arasında üretim gerçekleştirildiği görülmektedir. 2011 yılında 22 milyon ton buğday üretilirken bu miktar 2012 yılında rekor bir düşüşle 9,8 milyon tona gerilemiştir. 2013 yılında üretim 4 milyon ton artarak 13,9 milyon tona ulaşmış, 2014 yılında da çok az düşüş göstererek 12,9 milyon tona gerilemiştir.

Kazakistan’ın üretimini gerçekleştirdiği bir diğer önemli tahıl ürünü ise arpadır. 2010 ila 2014 yılları arasında arpa üretiminin 1,3 milyon ile 2,5 milyon ton arasında değişen miktarlarda gerçekleştiği görülmektedir. 2011 yılında 1,3 milyon ton olarak kaydedilen arpa üretimi, 2013 yılında artış göstermiş ve 2,5 milyon tona yükselmiştir. 2014 yılında gerçekleşen arpa üretimi ise 2,4 milyon tondur. Arpadan sonra bir diğer önemli ürünse mısırdır. Kazakistan’ın mısır üretimi, 2010 ve 2013 yılları arasında 462 ile 569 bin ton arasında seyretmiştir. 2014 yılında kaydedilen mısır üretimi ise 664 bin tona yükselmiştir.

KAZAKİSTAN’DA TAHIL TİCARETİ Kazakistan’ın hububat ticareti buğday ve arpa ağırlıklıdır. FAO’nun verilerine göre; Kazakistan’ın buğday ithalatı 2010 yılında 2,5 milyon ton iken, 2013 yılında rekor bir düşüşle bin 160 tona düşmüştür. 2012 yılında 37 bin ton olarak gerçekleşen arpa ithalatı ise 2013 yılında düşerek 22 bin tona gerilemiştir. Kazakistan’ın pirinç ithalatında 2012 ve 2013 yıllarında gerçekleştirilen ithalat miktarları sırasıyla 24 bin ton ve 16 bin tondur.

Kazakistan’ın tahıl ihracatında ise önde gelen ürün buğdaydır. Buğdayda 2009 ve 2012 yılları arasında 2,8 ila 7,4 milyon ton civarında ihracat kaydedilirken 2013 yılında bu miktar 5 milyon tona gerilemiştir. Kazakistan’ın 2009 ve 2012 yılları arasında 208 ila 521 bin ton olarak gerçekleşen arpa ihracat miktarı, 2013 yılında 238 bin tona düşmüştür.

KAZAKİSTAN’DA UN TİCARETİ FAO’nun verilerine göre; Kazakistan’ın buğday unu ihracatı ise 2010-2013 yılları arasında 1,8 ila 2,2 milyon ton arasında seyretmiştir. 2012 yılında 2,2 ton buğday unu ihraç eden Kazakistan, bu miktarı 2013 yılında yaklaşık 1,8 milyon tona düşürmüştür. Kazakistan’ın buğday unu ithalatında ise iniş ve çıkışlar söz konusudur. 2011 yılında 10 bin ton olarak gerçekleşen ithalat miktarı, 2012 yılında 4 bin tona gerilemiş, 2013 yılında ise 3 bin tona kadar düşmüştür.

KAZAKİSTAN UN SANAYİ International Journal of Economics and Financial Issues isimli dergide 2016 yılında yayınlanan “Modern Zamanda Kazakistan Cumhuriyeti’nde Un Değirmenciliği Endüstrisinin Gelişimi” isimli makaleye göre, Kazakistan’da un değirmenciliği sanayisi, ülkenin en önemli tarım faaliyetleri arasında yer alıyor. Değirmenden çıkan ürünler, fırıncılık, makarna, şekerleme ve karma yem endüstrisi, perakende satış ve yöresel yemeklerde kullanılıyor. Temel fırıncılık ürünleri arasında ekmek ile farklı tür ve kalitedeki unlu mamuller bulunuyor.

Un üretimi için yüzde 90 buğday ve yüzde 8 çavdar kullanılıyor. Ayrıca arpa, pirinç, yulaf, mısır ve karabuğdaydan da un üretilebiliyor. Ancak bunların miktarı toplam un üretimiyle karşılaştırıldığında çok önemsiz kalıyor.

Kazakistan’ın kuzeyindeki un değirmenleri buğdayın üretildiği alanlara çok yakın konumlanmıştır. Bu değirmenler için büyük bir avantajdır. Fakat değirmenlerin zayıf noktası, kuzeyde nüfus yoğunluğunun az olmasıdır, çünkü esas pazarlar güney bölgesinde yer almaktadır.

2015 yılında The Global Alliance for Improved Nutrition (GAIN-Gelişmiş Beslenme için Global Anlaşma) tarafından hazırlanan “Afganistan/Orta Asya Bölgesel Gıda Güçlendirme Programı (2014-16) - Kazakistan ve Pakistan’da Endüstri Değerlendirmesi” isimli sonuç raporuna göre, Kazakistan’ın değirmencilik endüstrisi 1991 yılından sonra özelleştirildi. Yılda üretilen 4 milyon ton buğday ununun yüzde 45’i ihraç ediliyor. Ülke toplam değirmen kapasitesinin yüzde 50’den daha azını kullanıyor ve endüstri bugünlerde konsolidasyon sürecine girmiş durumda:

• 90’ların sonunda ülkede bin değirmen fabrikası bulunuyordu,

• Günümüzde bu sayı yaklaşık olarak 200-300 civarındadır,

• Önümüzdeki yıllarda ise endüstri uzmanları, sadece 40-50 civarında büyük değirmenin tahıl öğütmeye devam edeceğine inanıyor.

Endüstrinin konsolidasyonuna modernleşme ve en büyük değirmencilik tesislerinin entegrasyonu/çeşitlenmesi eşlik edecek. Bu durum ise büyük ölçüde iç ve dış pazarda Kazakistan’ın karşılaştığı rekabet artışıyla bağlantılıdır. Özbekistan, Tacikistan ve Kırgızistan gibi Kazakistan’ın geleneksel ihracat pazarları ise kendi değirmencilik tesislerini kuruyorlar. Rusya da yakın zamanda Kazakistan için güçlü bir rakip oldu. Bu nedenle, Kazakistan’daki birçok değirmenci, faaliyetlerini sürdürmek için mücadele ediyor.

Ülke Profili Kategorisindeki Yazılar