BLOG

Tahıl ticaretindeki değişimler, bilgi sağlayıcıların yeni cevaplar vermesini zorunlu kılıyor

04 Aralık 20236 dk okuma
Tahıl ticaretinin dinamik dünyasında, tarafsız fiyat raporlaması, jeopolitik değişimlerden hava durumu değişikliklerine kadar sektördeki çok yönlü sorunları ele almak için kritik bir araç olarak karşımıza çıkıyor. Fiyat raporlaması, finansal araçların desteklenmesindeki rolünün ötesinde, sektöre özel risk yönetimi araçlarının geliştirilmesine imkan tanıyor. Alım-satım kararlarına şeffaflık, kesinlik ve güven getirmek, tüm fiyat raporlama faaliyetlerinin merkezinde yer alır ve bu tür hizmetler, bu kritik piyasaların nasıl işlediğine dair tam bir tablo sunmak için analiz ve tahmin hizmetlerinin yanı sıra haber ve yorumlarla birlikte çalışır.

Tim Worledge
Managing Editor
Fastmarkets

Tahıl piyasalarında bağımsız fiyat raporlamasının rolü, sektörün karşı karşıya olduğu çeşitli sorunlara çözüm bulmada hayati bir bileşen olarak kendini giderek daha fazla kabul ettirmektedir. Bugüne kadar büyük ölçüde, türev finansal araçların geliştirilmesini sağlayan sağlam bir metodolojiye göre tarafsız ve bağımsız fiyatların değerlendirilmesi gibi sektörün ün kazandığı türden hizmetlere odaklanılmıştır.

Bu, jeopolitik, savaş, hava durumu, döviz dalgalanmaları, biyoyakıtlar ve değişen arz ve talep modellerini kapsayan konulara verilen cevabın önemli bir parçası olmak zorunda olsa da, tarafsız fiyatlandırma günlük ticarette çok daha geniş bir kullanım potansiyeline sahiptir.

Bir disiplin olarak fiyat raporlama, sektörün kendi risk yönetim araçlarını - Brezilya’nın büyük bir ihracatçı olarak yükselişine veya dünyadaki tarımsal üretimin büyük bir kısmının varış noktası olan Çin’e göre uyarlanmış enstrümanlar - geliştirmesine imkan veren kilit unsurdur.

Büyük uluslararası borsalarda işlem gören bir dizi yeni enstrüman, bu potansiyeli şimdiden ortaya koymuş olsa da bu enstrümanların kendileri de çeşitli gerçek dünya tecrübelerinden geçmiştir. Bu konuda çığır açan finansal araç Karadeniz buğday vadeli işlem sözleşmesi oldu. Fiyat raporlama kuruluşu S&P Global ve Chicago Ticaret Borsası’nın işbirliğiyle ortaya çıkan yeni vadeli işlem sözleşmesi, değişen ticaret akışlarını izlemek üzere 2017 yılında piyasaya sürüldü. Başlangıçta başarılı olsa da, sürekli artan açık faiz yoluyla likidite oluşturdu ve kısmen karşılamak için inşa edildiği ‘jeopolitik kokteyl’ nihayetinde sözleşmenin yıkımına sebep oldu.

Rusya’nın dünyanın en büyük buğday ihracatçısı ülkesi olarak yükselişi, hem CME hem de Avrupa Euronext’in ev sahipliği yaptığı mevcut sözleşmelerin, giderek önem kazanan ihracat merkezinin içerdiği riski tam olarak yönetemediği anlamına geliyordu.

Yeni bir araca ihtiyaç duyuldu, ancak sözleşme, artan Rus arzını karşılamak için doğası gereği bir aşil topuğu geliştirdi. Rus ticaret modelleriyle bu kadar yakından bağlantılı oluşu, Moskova’da alınan her hükümet kararının sonuçlarından aynen etkilenmesi anlamına geliyordu.

Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesi, Karadeniz buğdayı için vadeli işlemler de dahil olmak üzere bölgedeki ticareti daha da zorlaştırmış olsa da, düşüşün temelinde Rusya’nın haftalık uyguladığı ve revize ettiği ihracat vergisi seviyesi yatıyordu.

Aktörler, hangi vergi seviyesiyle karşılaşabileceğini tam olarak öngöremediklerinden dolayı, bu durum yatırımcıların ticaretin kilit unsurlarından biri olan vadeli pozisyon almasını zorlaştırdı.

Potansiyel bir çözüm, menşe bazlı fiyatlandırmadan uzaklaşarak varış noktası fiyatlandırmasına bakmak olabilir. Bu, potansiyel jeopolitik sorunları tam olarak gidermese de, genellikle ihracatçılara eşlik eden mevsimselliğin bir kısmını ortadan kaldıracak bir kavram olarak öne çıkmaktadır.

urada da fiyatlandırma için türev araçların ötesine geçen fırsatlar var. Dünyanın başlıca ithalatçılarının pek çoğu, tahıl tedarikini güvence altına almak için temel yaklaşım olarak hala ihaleye dayalı satın alma yöntemini kullanıyor. Bu, rekabeti teşvik eden ve bir dereceye kadar fiyat yönetimi getiren denenmiş ve güvenilir bir yaklaşım. İhalede alıcılar, satın almak istedikleri ürünlerin ana hatlarını belirleyebilmekte ve sektörün genelini işi güvence altına almak için en iyi fiyatlarını göndermeye davet edebilmektedir.

Onlarca yıldır, hatta daha da uzun süredir işleyen sistem, bir dereceye kadar şeffaflık ve alternatif bir fiyat keşif biçimi getirirken şu anda ihale süreciyle yönetilen bazı alımların büyüklüğü gibi bazı dezavantajları da vardır.

İhalelerin en önde gelen temsilcilerinden biri, sadece 2023 yılında 30 ihale açan ve bunlarla birlikte 80 kargo buğday, mısır, ayçiçek yağı ve soya fasulyesi yağı temin eden Mısır Emtia Tedarik Genel Kurumu (GASC) oldu.  Fastmarkets Agricensus verilerine göre, sadece 2023 yılında ihaleler yoluyla tonu ortalama 663,18 $ ile 5,1 milyon ton tarımsal ürün temin edildi. Bu miktarın 1,3 milyar dolarlık kısmı yalnızca buğdaya harcanmış olsa da, bu miktar bile Rusya’nın Ukrayna’yı işgal ettiği 2022 yılında harcanan 2 milyar doların altında kalıyor.

Bunun elbette bir bedeli var. Mısır’ın ekim ayına kadarki on aylık alımları 2022’deki rakamın yaklaşık yarım milyon ton gerisinde kaldı. 2023’te ise toplu alımlara odaklanıldığı açıkça görülüyor. 16 ihale sonucunda 39 kargo ve 4,5 milyon ton buğday elde edildi. Bu rakam, 2022’de ihale başına ortalama 64 bin ton ve 2021’de ortalama 60 bin 500 ton iken, 2023’te ihale başına ortalama 117 bin tona yükseldi.Mısır, Dünya Bankası kredilerinden finansman desteği bulurken, bir başka yaklaşım da yapılan anlaşma türlerini değiştirmek veya satıcılarla özel olarak anlaşmak ve ihale arenasına girmekten kaçınmak oldu.

Burada kilit nokta hacim. Dünyanın en büyük buğday alıcısının buğday satın alması gerektiğini duyurması beklentisi genellikle buğday fiyatlarını artırmak için yeterli oluyor ve ülkeyi buğday açığı olan en büyük oyuncu olduğu için cezalandıran olumsuz bir döngüye yol açıyor.

Kuzey Afrika ve Akdeniz’deki diğer son kullanıcılar da farklı bir yol izledi ve Cezayir artan fiyatlar karşısında daha geniş bir tedarikçi yelpazesini çekebilmek adına kalite şartnamelerinde değişikliğe gitti.

Döviz kuru sebebiyle zor günler geçiren Türkiye’de ise Toprak Mahsulleri Ofisi son yıllarda ihale faaliyetlerini azalttı. 2021’de 26 ihale düzenleyen kurum 209 alım gerçekleştirmişti. Fastmarkets Agricensus verilerine göre, bu rakam 2022’de 22 ihaleye düşerken alımlar 238’e yükseldi. 2023’te ise sadece altı ihale yapıldı ve 81 alım yapıldı.

Dünyanın en büyük buğday ithalatçılarından Suudi SAGO, ülkedeki bir dizi reformun parçası olarak sektörün özelleştirilmesi sebebiyle devlet kaynaklı alım faaliyetlerini büyük ölçüde terk etti. Dolayısıyla ihaleye dayalı alımlar da değişen zamana ayak uydurmak zorunda kaldı.

Bazıları için bu, yerleşik, kanıtlanmış tedarik süreçlerinden vazgeçmek anlamına gelebilir ve bu hafife alınacak bir karar değildir. Ancak bu, fiyat raporlamasının yardımcı olabileceği bir başka alan - piyasa değerlerini yansıtan günlük, değerlendirilmiş bir fiyat sunmayı taahhüt etmek, alıcıların piyasa değerini yansıtabilecek ve arzın büyük kısmını piyasa değerinde güvence altına alabilecek anlaşmalar yapmasına imkan tanır.

Fiyatlandırma formülleri kullanan sözleşmeler, alıcının istemesi durumunda ihale yoluyla satın alma veya diğer mekanizmaları kullanma seçeneğini ortadan kaldırmadan, arzı güvence altına alma konusundaki stresin bir kısmını ortadan kaldırabilir.

Fastmarkets Agricensus, beş büyük uluslararası ihracatçı ülke için FOB fiyatı ve Kuzey Afrika bölgesine teslim bir navlun değeri temelinde bölgeye ithal edilen buğday fiyatı için bir değer belirleyen bir Kuzey Afrika buğday fiyatı yayınlamaktadır.

Tablo, Fastmarkets Agricensus Kuzey Afrika buğday fiyatını son aylarda Mısır, Tunus ve Cezayir buğday ihaleleri için çeşitli değerlerle üst üste bindirmektedir ve birkaç istisna dışında korelasyon ve çoğu durumda örtüşme söz konusudur.

Alım-satım kararlarına şeffaflık, kesinlik ve güven getirmek, tüm fiyat raporlama faaliyetlerinin merkezinde yer alır ve bu tür hizmetler, bu kritik piyasaların nasıl işlediğine dair tam bir görüntü sunmak için analiz ve tahmin hizmetlerinin yanı sıra haber ve yorumlarla birlikte çalışır.

Etiketler
#tahıl ticareti
Dosya Kategorisindeki Yazılar