Alexander Karavaytsev
Kıdemli Ekonomist
Uluslararası Tahıl Konseyi

Miriam Morath
Kıdemli Ekonomist
Uluslararası Tahıl Konseyi

 
Darren Cooper
Kıdemli Ekonomist
Uluslararası Tahıl Konseyi

 Uluslararası Tahıl Konseyi (IGC), 12-13 Haziran 2023 tarihlerinde Londra'da düzenlenecek yıllık konferansı öncesinde, 2023/24 sezonu hububat tüketimi, ticareti ve stoklarına ilişkin tahminlerini güncelledi. IGC, dünya buğday tüketiminin çok az bir artışla 794 milyon tona yükselmesini bekliyor. Çin dışındaki küresel buğday stoklarının son on yılın en düşük seviyesi olan 134 milyon tona gerilemesini öngören Konsey, buğday ticaretinin de %2 daralarak 193,1 milyon tona düşeceğini tahmin ediyor.

 Tahıl endüstrisinden 350'den fazla katılımcı, 12 ve 13 Haziran 2023 tarihlerinde Londra'da düzenlenecek IGC Konferansı’nda bir araya gelerek muhtemel piyasa gelişmeleri hakkında görüş alışverişinde bulunacak ve hububat sektörü alanında önde gelen yetkililer, iş dünyası liderleri ve uzmanlarla iletişim kuracak.

Geçmiş etkinliklerin başarılı formatını temel alan IGC Konferansı 2023'ün ikinci günü, tahıl, pirinç, yağlı tohumlar, bakliyat ve ilgili sektörler için dünya piyasalarını etkileyen güncel konuları kapsayan ürün odaklı çalıştaylara ayrılacak. Belirli sektörlerin karşılaştığı zorlukların değerlendirileceği panellerin her biri IGC'nin analitik ekibi tarafından yönetilecek ve önde gelen uluslararası uzmanlardan oluşacak. Konferansta yerinizi ayırtmak için aşağıdaki adresi ziyaret etmeyi unutmayın.

https://www.igc.int/en/conference/programme.aspx

 Konferans öncesinde, Konsey'in tahıl tüketim ve ticaret beklentilerini kapsayan küresel talep ve 2023/24 stoklarına ilişkin yakın zamanda güncellenen görünümlerini bu makalede sizlerle paylaşacağız. Bu analiz, haziran ayında Londra'da yapılacak verimli tartışmalar öncesinde sizlere bir bakış açısı sağlayacak.

BUĞDAY
Tüketim

Potansiyel olarak zorlu bir küresel ekonomik ortamda, dünya buğday tüketiminin 2023/24 sezonunda sadece marjinal bir artışla 794 milyon tona (önceki yıl 793 milyon tondu) yükselmesi bekleniyor. Öngörülen yemeklik buğday tüketiminin 552 milyon tonla (geçen yıl 546 milyon tondu) ile zirveye ulaşacağı tahmin ediliyor. Büyümenin, artan nüfus ve buğday bazlı gıdaların tercih edilmeye devam edilmesi nedeniyle Asya ve Afrika'nın bazı bölgelerinde yoğunlaşması beklenirken, Bangladeş, Endonezya, İran ve Nijerya gibi bazı ülkeler için beklentiler düşürülmüştür.

Buğdayda küresel yem kullanımına ilişkin tahmin 148 milyon ton (geçen sezon 152 milyon ton) ile biraz daha düşük olup, bu yıllık gerileme büyük ölçüde alternatif arzın artması nedeniyle AB ve Asya'nın bazı bölgelerinde buğdaya talebin azalması öngörüsünü yansıtmaktadır.

Yıl bazında %5 artışla 25 milyon tona ulaşması beklenen endüstriyel kullanım ise büyük ölçüde Çin ve AB'deki imalat marjlarında, özellikle de nişasta için öngörülen iyileşmeye bağlı olsa da, bu ülkelerdeki talep daha önceki zirvelerin altında görülüyor.

Stoklar
2023/24 sezonunda dünya sezon sonu buğday stoklarının mevcut sezonun zirvesine göre 7 milyon ton azalarak 277 milyon tona düşeceği tahmin ediliyor. Bu rakam ortalamanın biraz üzerinde. Ancak Çin dışındaki küresel buğday stokları son on yılın en düşük seviyesi olan 134 milyon tonda görülüyor (son 10 yıllık ortalama 144 milyon ton). Önde gelen ihracatçıların toplam buğday stoklarının, Avustralya ve Rusya'daki yüksek başlangıç stoklarından gerileyerek ortalamanın altına düşeceği tahmin ediliyor. Bu tahmin 60,3 milyon ton ile yıllık bazda %12 düşüşe işaret ediyor.

Ticaret
Öğütmelik buğday için Asya ve Afrika'nın bazı bölgelerinde güçlü bir talep öngörülmesine rağmen, Avrupa ve Bağımsız Devletler Topluluğu'na (BDT) yapılan sevkiyatların geçen yılki olağandışı yüksek seviyelerden geriye düşeceği varsayımıyla, 2023/24 sezonu küresel buğday ticaretinin yıllık %2 daralarak 193,1 milyon tona çekileceği tahmin ediliyor. Büyük yerel arz nedeniyle Çin'in alımları da sınırlı kalabilir, ancak bunun büyük kısmı ithalat marjlarına ve paçallama ihtiyacına bağlı olacaktır.

Küresel buğday ithalat tahminleri, Bangladeş, İran, Endonezya, Nijerya ve Tayland'a yönelik düşüşler de dahil olmak üzere bir önceki aya kıyasla 1,8 milyon tona geriledi. Ancak bu ülkelere yönelik tahminler yıllık bazda yüksek kalmaya devam etti. Pakistan için öngörülen ithalat da iyileşen yerel arz beklentileri nedeniyle düşürüldü.

Ana buğday ihracatçılarının görünümü büyük ölçüde Karadeniz bölgesindeki gelişmelere bağlı. Bölgedeki savaşla ilgili belirsizlikler bir yana, Rusya ve Ukrayna'nın sevkiyatları, daha küçük mahsul beklentileri göz önüne alındığında, büyük olasılıkla yıllık bazda gerileyecek. Ancak Rusya’daki düşüşün, büyük miktardaki eski mahsul stokları tarafından sınırlandırılması bekleniyor. İhraç edilebilir buğday fazlasının arttığı varsayıldığında, AB ve Arjantin de talepteki herhangi bir değişimi karşılamak için iyi bir konumda olabilir. ABD ve Kanada'dan da buğday sevkiyatların artması ve Avustralya'nın ihracatındaki olası bir gerilemenin de buna yardımcı olması öngörülüyor.

MISIR
Tüketim

Önceki yılki düşüşün ardından, dünya mısır tüketiminin, yem ve endüstriyel kullanımdaki büyümenin etkisiyle yüzde 2’lik bir artışla 1 milyar 202 milyon tona yükseleceği tahmin ediliyor.

Yem kullanımının, bol arz ve mısır fiyatlarının düşeceği beklentisiyle 715 milyon tona çıkarak yıllık %4 artış göstermesi bekleniyor. Asya, Güney Afrika ve ABD'deki artışlar da dahil olmak üzere toplamda 3 milyon tonluk bir artış söz konusu.

Endüstriyel kullanımın da yıllık %1 artışla 308 milyon tona ulaşması bekleniyor. 2023 ve 2024'ün başlarında üç yeni tesisin faaliyete geçmesi beklenen Brezilya'nın etanol sektöründe öngörülen büyüme, tamamen bu sektörün genişlemesine bağlı.

Stoklar
ABD mısır stoklarında öngörülen toparlanmanın Çin ve Ukrayna'daki düşüşleri fazlasıyla telafi etmesiyle, küresel mısır stoklarının yıllık %2 artışla 264,3 milyon tona yükseleceği, ancak yine de son dönem ortalamasının %9 altında kalacağı tahmin ediliyor. Başlıca mısır ihracatçılarının stoklarının, 49,1 milyon tonu ABD'de olmak üzere (%44’lük artış) 56,6 milyon tona (%29’luk artış) yükseleceği tahmin ediliyor 

Ticaret
Dünya mısır ticaretinin (Temmuz/Haziran dönemi), yüzde 1’lik bir artışla 172,2 milyon tona yükseleceği, ancak yine de beş yıllık ortalamanın %2 altında kalacağı tahmin ediliyor. Tahmini artışlar neredeyse tamamen Çin de dahil olmak üzere Pasifik Asya'daki güçlü ithalat talebine bağlı olmakla birlikte, yerel arzdaki iyileşme görünümüne bağlı olarak AB'den gelecek olası daha küçük hacimli sevkiyatlar bu artışı sınırlandırıyor. 

Üretimde öngörülen güçlü toparlanmanın etkisiyle ABD'nin mısır ihracatının (Eylül/Ağustos dönemi), keskin bir artışla ortalamanın üzerinde 55,9 milyon tona (+%19) yükseleceği öngörülüyor. Daha küçük hasat nedeniyle, Ukrayna'dan sevkiyatların ise yıllık bazda yüzde 36 gerileyerek 15 milyon tonla 2012/13'ten bu yana en düşük seviyeye ineceği bekleniyor. 

Arz bolluğu ve Çin de dahil olmak üzere güçlü ithalat talebi göz önüne alındığında, Brezilya'dan yapılan mısır sevkiyatları Şubat 2024'te bitecek olan dönemde tüm zamanların zirvesine ulaşabilir. Diğer taraftan, kuraklığın arzı ciddi şekilde sınırlamasıyla Arjantin'in ise aynı dönemdeki mısır ihracatı yıllık bazda keskin bir düşüş gösterecek.

SOYA
Tüketim

Çok daha iyi bir küresel üretim beklentileriyle tutarlı olarak, toplam soya tüketiminin yıllık %6 artışla 389 milyon tona yükselmesi öngörülüyor. Asya soya ürünleri ihtiyacındaki artışın devam etmesini bekleyen IGC, Arjantin'deki üretimin toparlanmasının, özellikle soya ve soya yağı için uluslararası talepte beklenen artışı karşılamak üzere işleme amaçlı arzın artırılmasında merkezi bir öneme sahip olacağını belirtiyor. Arjantin’de 42 milyon tonu biraz aşan yerel kullanım da yıllık neredeyse %30 artış gösterebilir. 

İlgili biyoyakıt sektörlerinde artan hammadde gereksinimleri, 2023/24 sezonunda hem Brezilya hem de ABD'de işleme faaliyetlerinin genişlemesine katkıda bulunacaktır. Yem/rezidüel kullanımla birlikte, ikincisinde tüketimin 65,6 milyon ton (geçen sezon 63,6 milyon tondu) gibi rekor bir seviyede olacağı tahmin edilmektedir.

Çin'de tüketimin de öncelikle artan yem sektörü talebine bağlı olarak 118,2 milyon tona (+%5) yükseleceği tahmin ediliyor. Ancak bu tahmin, 2025 yılına kadar yem rasyonlarında kullanılan soya fasulyesi oranını azaltmaya yönelik resmi politika dikkate alındığında belirsiz bir görünüm arz etmektedir. Ayrıca, soya fasulyesinin doğrudan gıda amaçlı kullanımı 15,5 milyon ton (geçen sezon 14,7 milyon ton) ile en yüksek seviyede görülmektedir.

Stoklar
Küresel soya fasulyesi stoklarının 2023/24 sezonunda yıllık bazda neredeyse dörtte bir oranında artarak 60,4 milyon tona ulaşacağı ve toplam artışın önemli bir kısmının başlıca ihracatçılardaki kazanımlara bağlı olacağı tahmin ediliyor. ABD'nin stoklarının 7,5 milyon tona (geçen sezon 5,1 milyon) yükseleceği tahmin edilse de, bu rakam yine de ortalamanın üçte bir altında kalacak. 

Ticaret 
Potansyel olarak yüksek ihracat arzı ve Asya, Avrupa ve Afrika'daki alıcılardan gelen güçlü talep nedeniyle IGC, dümnya soya fasulyesi ticaretinin 2023/24 (Ekim/Eylül) döneminde 173,6 milyon tona ulaşacağını öngörüyor. 

ABD ihracatının 2023/24 sezonunda (Eylül/Ağustos dönemi) artacağı tahmin edilse de, rekor kullanım ve sıkışık stok beklentileri, artışları sınırlayacak. Buna ek olarak, potansiyel ihracatlar Brezilyalı ihracatçıların mevcut yerel sezonun sonlarına doğru büyük miktarlarda sevkiyat yapmasından etkilenebilir. 55,3 milyon tona ulaşan ABD sevkiyatları sadece %1 artış gösteriyor. 

Kanada’dan yapılan sevkiyatlar ise sabit kalabilir, ancak Ukrayna'dan yapılan ihracat geçen yılki güçlü artışın ardından gerileyebilir. Bu durum büyük ölçüde AB ve Türkiye'den gelen talebe bağlı olacaktır.

Yeni bir rekor hasat öngörüsü ve yeterli lojistik kapasite göz önüne alındığında, Brezilyalı ihracatçıların 2023/24 sezonunda dünya soya ticaretindeki paylarını artırmaları ve ihracatın 100 milyon tona daha da yaklaşması bekleniyor.