Mısır hükümeti, İran-İsrail gerilimiyle tırmanan savaşın ekonomik etkilerini dizginlemek ve tüketiciyi korumak amacıyla serbest piyasada (sübvansiyon kapsamı dışındaki) satılan ekmek fiyatlarına tavan fiyat uygulaması getirdi. Temel gıda maddelerinde fiyat kontrollerini yeniden devreye alan hükümet, artan maliyetlerin halk üzerindeki baskısını azaltmayı hedefliyor.
Savaşın etkisiyle küresel petrol fiyatlarında yaşanan sıçrama, Mısır’da akaryakıt zamlarını beraberinde getirdi. Analistler, bu durumun ulaşım ve üretim maliyetleri üzerinden tüm ekonomiye yayılacak bir enflasyonist baskı yarattığına dikkat çekiyor. Yaklaşık 120 milyon nüfuslu Mısır’da ekmeğin temel besin maddesi olması, fiyat değişimlerini sosyal ve siyasi açıdan oldukça hassas bir konu haline getiriyor.
Mısır Tedarik ve İç Ticaret Bakanı Şerif Faruk tarafından yayımlanan genelgeyle, sübvansiyonlu ekmek programı dışında satılan 80 gramlık somun ekmeğin azami fiyatını 2 Mısır poundu olarak belirlendi. Sandviç yapımında yaygın olarak kullanılan 50 gramlık ekmek için de aynı tavan fiyat uygulanacak. Bakanlığın açıklamasına göre daha küçük gramajlı ürünler için daha düşük azami fiyatlar öngörüldü. Buna göre 60 gramlık ekmek 1,5 pound, 40 gramlık ekmek ise 1 pounddan satılabilecek. Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, bu kararın piyasayı düzenlemeyi ve vatandaşların ekmeğe “adil ve uygun fiyatlarla” erişimini sağlamayı amaçladığı vurgulandı. Kurallara uymayan fırınlara yönelik denetimlerin ve cezai yaptırımların sıkılaştırılacağı belirtildi.
KALİTE RİSKİ UYARISI
Dünyanın en büyük buğday ithalatçısı konumunda olan Mısır, tüketiminin %50’den fazlasını dış kaynaklardan karşılıyor. Bu ithalat hem serbest piyasayı hem de yaklaşık 69 milyon kişinin yararlandığı sübvansiyonlu ekmek sistemini besliyor. Benzer tavan fiyat uygulamaları 2022 ve 2024 yıllarında da geçici olarak uygulanmıştı; ancak sektör temsilcileri serbest piyasada fiyat kontrolünün etkinliğini sorguluyor. Reuters’a konuşan bir un sanayicisi, “Hükümetin serbest piyasada ekmek fiyatını tam anlamıyla kontrol etmesi çok zor,” dedi. Sektör temsilcisine göre, akaryakıt ve nakliye zamlarının ardından buğdayın ton fiyatı 38 dolar artarak yaklaşık 305 dolar seviyesine ulaştı. Kaynak, fırıncıların tavan fiyata zorlanması durumunda maliyeti kurtarmak için kaliteden ödün verebileceği uyarısında bulundu. Mısır Ticaret Odaları Federasyonu Fırıncılar Bölümü Sözcüsü Halid Sabri ise maliyet artışlarının ekmek başına düşük bir miktar yansıdığını, fırıncıların bunu absorbe edebileceğini ifade etti. Sabri, serbest piyasadaki arz-talep dengesinin fırıncıları kalitesiz üretimden uzak tutacağını savundu.