İsveç hükümeti, ülkenin kuzey bölgelerinde ilk acil durum tahıl rezervlerini kurmaya hazırlanıyor. Olası bir çatışma ya da büyük kriz durumunda ülkenin geri kalanından izole olma riski bulunan bu stratejik bölge, Soğuk Savaş’tan bu yana İsveç’in gıda güvenliği alanındaki en önemli adımlarından birinin merkezinde yer alıyor. Yeni rezervler, ülkenin yeniden canlandırdığı “topyekûn savunma” doktrininin temel sütunlarından birini oluşturuyor.

İsveç hükümetinin 2026 ulusal bütçe tasarısına göre, acil durum tahıl rezervlerinin oluşturulması için 575 milyon İsveç Kronu ( yaklaşık 60 milyon dolar) kaynak ayrılacak. İsveç Tarım Kurulu’nun (Jordbruksverket) açıklamasına göre ilk aşama, ülkenin kuzeyindeki Norrbotten, Västerbotten, Västernorrland ve Jämtland şehirlerine odaklanacak. Sistemin ülke geneline yayılması için 2028’e kadar ilave bütçe tahsis edilmesi planlanıyor.

Yeni rezerv sistemi, rotasyonlu stok modeliyle işleyecek. Bu çerçevede devlet, özel tedarikçilerden tahıl satın alacak ve tahıllarda bozulmayı önlemek için stokların düzenli olarak yenilenmesini sağlayacak. Depolama, ağırlıklı olarak mevcut ticari tesisler üzerinden yürütülecek; böylece özel sektör altyapısından yararlanılarak hem verimlilik hem de ölçeklenebilirlik sağlanacak. İlk stokların 2026 baharında devreye girmesi bekleniyor.

Resmî açıklamalarda, 575 milyon kronluk bütçenin yalnızca tahıla yönelik olmadığı da vurgulanıyor. Bu kaynak, daha geniş bir hazırlık programının parçası olarak gübre, tohum ve işlenmiş gıda ürünleri için de stratejik rezervlerin oluşturulmasını kapsıyor. Programın ülke geneline yayılma hızına ve kapsamına bağlı olarak toplam maliyetin 166 milyon ile 1,35 milyar dolar arasında değişebileceği ifade ediliyor.

JEOPOLİTİK GERİLİMLERE VERİLEN STRATEJİK YANIT

Kuzey–güney doğrultusunda yaklaşık 1.600 kilometre boyunca uzanan İsveç’in coğrafi yapısı, kuzey bölgelerini büyük ölçüde güneyden gelen tedariklere bağımlı kılıyor. Kriz anlarında lojistik zincirinde yaşanacak kesintiler, bu bölgelerde hızlı bir şekilde arz sorunlarına yol açabilir. İsveç Sivil Savunma Bakanı Carl-Oskar Bohlin, bölgenin stratejik ve askerî önemine dikkat çekerek şunları söyledi: “Kuzey İsveç, topyekûn savunma stratejimizin kilit önceliklerinden biri. Buradan başlamamız tesadüf değil. Bu, en karanlık zamanlarda dahi insanların sofralarına yiyecek koyabilmesini güvenceye almakla ilgili.”

Tarım Bakanı Peter Kullgren de kuzeyin sadece başlangıç noktası olduğunu, uzun vadeli hedefin ise ülke genelinde kapsayıcı bir sistem kurmak olduğunu vurguladı. Kullgren, bunun yalnızca tahılı değil, tohum ve gübre gibi kritik tarımsal girdilerin de ulusal ölçekte güvence altına alınmasını içerdiğini belirtti.

Söz konusu adım, İsveç’in son yıllarda hızla değişen güvenlik doktrininin ayrılmaz bir parçası. Ülke, 2015 yılında Rusya’nın Kırım’ı ilhakının ardından topyekûn savunma konseptini yeniden aktive etmiş; bu yaklaşım, Moskova’nın 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalinden sonra daha da genişletilmişti. 2024 yılında NATO’ya resmen katılan İsveç, böylece iki yüzyıllık askerî tarafsızlık politikasına son vermişti.

TAHILDA GENELDE KENDİNE YETERLİ AMA KRİZLERE AÇIK

İsveç, genel olarak tahılda kendi kendine yeterli bir ülke ve çoğu zaman fazla üretimini ihraç ediyor. Ancak son yıllardaki krizler, sistemdeki kırılgan noktaları da ortaya koydu. Örneğin 2018 yılındaki şiddetli kuraklık döneminde, ülkede yaşanan ağır verim kayıpları nedeniyle İsveç yaklaşık 800 bin ton tahıl ithal etmek zorunda kaldı. Bu deneyim, iklim riskleri ve piyasa şokları karşısında daha güçlü bir kriz hazırlığının zorunluluğunu açıkça gösterdi. Yeni depolama programı, bu riskleri hafifletmeyi hedefliyor. Hükümet, bu sayede yalnızca arz sürekliliğini güvence altına almayı değil, aynı zamanda iç piyasada fiyat istikrarını desteklemeyi ve ülkenin krizlere karşı dayanıklılığını artırmayı amaçlıyor.

İsveç’in kuzeyinden başlayan bu tahıl rezervi hamlesi, önümüzdeki yıllarda muhtemelen hem Avrupa’da hem de küresel gıda güvenliği tartışmalarında yakından takip edilecek örnek uygulamalardan biri hâline gelecek.