Rusya’da çiftçilerin daha kârlı yağlı tohumlara yönelmesiyle 2026-27 sezonunda buğday üretiminin gerilemesi bekleniyor. S&P Global Energy, Rusya’nın buğday üretimini 2026-27 sezonunda (Temmuz–Haziran) 84,1 milyon tona indirirken, SovEcon 83,8 milyon ton öngörüyor. IKAR ise 86–91 milyon ton aralığında daha yüksek bir tahminde bulunuyor.
S&P Global Energy tarafından yayımlanan analize göre, üretimdeki düşüş beklentisinin arkasında iki ana unsur öne çıkıyor: ilkbahar buğdayı ekim alanında belirgin gerileme, ekipman ve gübre harcamalarında kısıntı. Daha sıkı bütçeler altında üreticilerin yüksek marjlı yağlı tohumlara öncelik vermesi, ekim kararlarını ve toplam buğday arzını etkiliyor.
FİYATLARDA BASKI, KARADENİZ’DE REKABET
Analiz, Karadeniz buğday fiyatlarının güçlü hasat sonrası liman tarafındaki yüksek arz ve Arjantin ile Avustralya’daki olumlu ürün beklentileri nedeniyle baskı altında kaldığını belirtiyor. Buna bağlı olarak Rus ihracatçılarının uluslararası pazarda rekabet edebilmek için fiyat kırmak zorunda kaldığı ve bu eğilimin 2026 başına kadar sürebileceği değerlendiriliyor.
Raporda, Rusya’nın 12,5% proteinli buğdayında kasım ortasından bu yana aşağı yönlü bir seyrin görüldüğü, 1 Aralık’ta fiyatların 227 $/tona gerilediği aktarılıyor. Platts’in (S&P Global Energy) “milling wheat marker” göstergesi ise 11 Aralık’ta 229,89 $/ton seviyesinde değerlendirildi.
Analistler, Rusya’nın buğday ihracat projeksiyonunu 43 milyon ton olarak veriyor. Raporda, 15 Şubat’ta ihracat kotasının yaklaşık 20 milyon tona yükseltilebileceğine ilişkin olasılığın, tahminlerde revizyona yol açabileceği not ediliyor.
Öte yandan ihracatçıların rubledeki güçlenmeyi yakından izlediği, kurun 10 Aralık itibarıyla yaklaşık 76,8 ruble/1 dolar seviyesinde olduğu ve bunun çiftçi fiyatlarını aşağı çekme yönünde baskı oluşturduğu belirtiliyor.
UKRAYNA BUĞDAY İHRACATINDA DEPOLAMA VE GÜVENLİK RİSKLERİ
Ukrayna tarafında ise 2026-27 sezonu buğday üretim görünümünün olumlu hava koşullarıyla desteklendiği; ihracatın da 2025-26 sezonunun ikinci yarısında, sınırlı depolama kapasitesi ve hava saldırısı kaynaklı hasar riski nedeniyle artırılmak istendiği aktarılıyor.
Ancak savaş koşulları iç lojistik maliyetlerini yukarı taşımaya devam ediyor. Ukraynalı ihracatçılar araç ve sürücü eksikliği, kamyon hasarları ve elektrik kesintilerini öne çıkarırken, bir yerel tüccar şu ifadeyi kullanıyor: “Son bir ayda demiryolu maliyetleri yüzde 20-25 arttı, kamyon taşımacılığı maliyetleri ise yaklaşık yüzde 10 yükseldi.”
BÜYÜK İTHALATÇILAR ALICILAR BEKLE-GÖR MODUNDA
Analiz, büyük buüday ithalatçılarının güney yarımküre hasatlarının piyasaya gelmesini bekleyerek daha uygun fiyat kollayabileceğini belirtiyor. Karadeniz merkezli bir kaynak, Mısır gibi alıcıların yakında alıma ara verebileceğini şu sözlerle dile getiriyor: “Mısır gibi büyük buğday alıcıları, Güney Yarımküre mahsulünün piyasaya ulaşmasını beklerken yakında alımlara ara verebilir.”
TÜRKİYE VE AB BUĞDAY GÖRÜNÜMÜ
Rapor, Karadeniz’in ötesinde de başlıca ithalatçı ve üretici bölgelerdeki değişimlere dikkat çekiyor. Analize göre, şiddetli kuraklığın yurt içi üretimi olumsuz etkilemesinin ardından Türkiye’nin buğday ithalatının artması bekleniyor. ABD Tarım Bakanlığı (USDA), 2025/26 sezonu buğday ithalat öngörüsünü 7,3 milyon tona yükseltti. Bu rakam, geçen yılın 3,3 milyon tonluk seviyesinin iki katından fazla.
Avrupa Birliği cephesinde ise 2025/26 tahminlerine kıyasla 9 milyon ton düşüşle buğday üretimi 132,9 milyon ton olarak öngörüküyor. S&P Global Energy analistlerinden Khrystyna Kornetska, “AB’de ve küresel ölçekte 2025/26 sezonunda arzın rahat olması ve çiftçi marjlarının gerilemesi nedeniyle buğday, arpa ve mısırda hasat alanlarının daha düşük olmasını bekliyoruz. Buna karşılık, çiftçilerin arazilerini tahıllardan daha yüksek marjlı yağlı tohumlara kaydırmasıyla AB’de yağlı tohum ekim alanlarının artması muhtemel,” dedi.
Raporda, AB genelinde tarla koşullarının karma bir görünüm sergilediği belirtildi. Bulgaristan merkezli bir ticaret kaynağı, özellikle Balkanlar’da çok yağışlı hava nedeniyle ekimlerin bir miktar geciktiğini vurgulayarak, “Özellikle Balkanlar’da çok yağışlı hava nedeniyle ekim çalışmaları biraz gecikti. Bu durum 2026 ekim alanlarını gerçekten azaltabilir ve çiftçiler daha fazla bahar ekimi yapabilmek için alternatif ürünlere yönelebilir,” ifadelerini kullandı. Aynı kaynak, ılıman sıcaklıklar ve yeterli nem sayesinde ekili alanlarda şu ana kadar gelişimin iyi seyrettiğini de ekledi.