Dünyanın en büyük buğday ithalatçısı Mısır, giderek daha dalgalı hâle gelen küresel piyasalar karşısında gıda güvenliğini güçlendirmek için iddialı bir silo yatırım programı başlatıyor. Hükümet, yaklaşık 1,5 milyon ton ilave modern depolama kapasitesi kurmayı ve stratejik tahıl rezervlerini 6 milyon tonun üzerine çıkarmayı hedefliyor.

Mısır Başbakanı Mostafa Madbouly, yeni programı Doha’da düzenlenen Küresel Açlık ve Yoksullukla Mücadele İttifakı Zirvesi’nde açıkladı ve bu girişimi, Kahire’nin arz şoklarına, fiyat dalgalanmalarına ve jeopolitik gerilimlere verdiği yanıtın temel taşı olarak tanımladı.

Yeni program, Nil Deltası’ndan Yukarı Mısır’daki önemli üretim bölgelerine kadar uzanan 17 vilayette yaklaşık 50 silo tesisinin inşasını öngörüyor. Bu adım, Mısır’ın tahıl depolama sistemini kökten değiştiren ve on yılı aşkın süre önce başlatılan Ulusal Silo Projesinin devamı niteliğinde.

Geçmişte, eski ve yetersiz depolama altyapısı nedeniyle hasat sonrası kayıplar %15’e kadar çıkabiliyordu. Mısır’ın 9 milyon tonluk buğday üretimi düşünüldüğünde bu, her yıl neredeyse 1 milyon ton ürünün ziyan olması ve yaklaşık 136 milyon  dolar tutarında ekonomik değerin heba edilmesi anlamına geliyordu. Bugün ise modern havalandırma sistemleri, zararlı mücadelesi ve dijital izleme teknolojileriyle donatılmış tesisler sayesinde kayıpların %1’in altına indiği, değirmencilere daha güvenli tahıl ulaştırıldığı bildiriliyor.

Başbakan Madbouly, Doha’daki konuşmasında “Mısır’ın gıda güvenliği pazarlık konusu değildir,” vurgusunu yaptı. Aylık buğday tüketiminin yaklaşık 800 bin ton olduğunu hatırlatan Madbouly, ülkenin en az üç aylık talebi karşılayacak düzeyde stok bulundurması gerektiğini belirtti. Yeni silo programının, yalnızca iç arzı güvence altına almak için değil, aynı zamanda Mısır’ı bölgesel tahıl sisteminde daha güvenilir bir merkez ülke hâline getirmek üzere tasarlandığını kaydetti. Bu çerçevede Mısır’ın FAO ile birlikte geliştirdiği Süveyş Kanalı Ekonomik Bölgesi’nde “Küresel Tahıl Depolama Merkezi” kurulması planını gündeme taşıdı. Bu merkezin, Kuzey Afrika ve Ortadoğu için bölgesel bir tampon stok üssü olarak çalışması planlanıyor. Proje, Avrupa, Asya ve Afrika’nın kesişim noktasındaki stratejik konumuyla Mısır’ı, yalnızca kendi gıda güvenliğini güçlendiren bir ülke olmaktan çıkarıp, bölgesel tahıl rezervleri ve lojistiğinde başvuru noktası hâline getirmeyi hedefliyor.

BUĞDAYDA İTHALAT BAĞIMLILIĞI

100 milyonu aşkın nüfusu ve kişi başına yıllık yaklaşık 180 kg ile dünyanın en yüksek buğday tüketim oranlarından birine sahip olan Mısır, yapısal bir arz açığıyla karşı karşıya. Ülke, iç üretimi desteklemek için her yıl yaklaşık 12 milyon ton buğday ithal ediyor. FAO verilerine göre Mısır, 2021–2023 döneminde ortalama 21,7 milyon ton tahıl üretti. Ancak iç talebi karşılamak için ağırlığı buğday ve mısırda olmak üzere yılda ortalama 20,3 milyon ton tahıl ithalatına ihtiyaç duydu.

Karadeniz bölgesinden yapılan tahıl ihracatının Rusya–Ukrayna savaşı nedeniyle sekteye uğraması ve buna ek olarak Kızıldeniz güzergâhındaki navlun ve güvenlik sorunları, Mısır’ın ithalat maliyetlerini artırırken lojistik planlamayı da zorlaştırdı. Bu ortamda güçlü ve yaygın bir depolama kapasitesi, ülkenin elindeki en kritik savunma hatlarından biri hâline geldi.

Stratejik tahıl rezervlerinin 6 milyon ton seviyesine çıkarılmasıyla Mısır, 2014 yılında buğday stoklarının yalnızca yaklaşık beş haftalık tüketimi karşılayabildiği kırılgan bir tampon seviyesinden, 7–8 aylık iç talebi karşılayabilecek daha konforlu bir güvenlik bandına geçmeyi hedefliyor.

MISIR, YERLİ SİLO ÜRETİMİNE YÖNELİYOR

Kahire yönetimi, yeni silo ağını daha hızlı devreye almak ve yerel katma değeri artırmak için uluslararası ortaklıklara ve yerlileşme politikalarına da ağırlık veriyor. Polonya merkezli Feerum Egypt şirketi, Süveyş Kanalı Ekonomik Bölgesi (SCZONE) içinde yer alan Doğu Port Said Sanayi Bölgesi’nde bir silo üretim tesisi kurmak üzere yaklaşık 33 milyon dolar tutarında yatırım planladığını açıkladı. Bu tesisin, siloları ve ilgili ekipmanları ülke içinde üretmesi hedefleniyor. Böylece Mısır, ithal donanıma bağımlılığını azaltmayı, mühendislik, imalat ve inşaat alanlarında ilave istihdam yaratmayı ve yeni silo programının ekonomik geri dönüşünü güçlendirmeyi amaçlıyor.