Ortadoğu’da tırmanan çatışmalar ve
Hürmüz Boğazı’na yönelik tehditler, tahıl, enerji ve navlun piyasalarında yeni
bir risk dalgası yaratırken, dünya gıda fiyatları şubat ayında beş aylık
düşüşün ardından yeniden yükseldi. FAO verilerine göre bu artışta, şeker ve süt
ürünleri fiyatlarındaki gerilemeye rağmen, buğday ve bitkisel yağ
fiyatlarındaki yükseliş etkili oldu.
Küresel ölçekte ticareti yapılan gıda ürünlerinin aylık fiyat değişimlerini takip eden FAO Gıda Fiyat Endeksi, Şubat ayında bir önceki aya göre %0,9 artışla ortalama 125,3 puan olarak gerçekleşti. Endeks, ocak ayındaki 124,2 puanlık seviyeye göre %0,9 artış gösterdi. Buna karşın endeks, geçen yılın aynı dönemine göre %1,0 daha düşük kalırken, Rusya-Ukrayna savaşının ilk evresinde, Mart 2022’de görülen zirvenin de yaklaşık %22 altında seyretti.
Aylık yükselişte tahıllar başlıca belirleyici kalemlerden biri oldu. FAO Tahıl Fiyat Endeksi, şubat ayında ortalama 108,6 puana yükselerek ocak ayına göre %1,1 artış kaydetti. Ancak endeks, geçen yılın aynı ayına kıyasla hâlâ %3,5 daha düşük düzeyde bulunuyor. Küresel buğday fiyatları, Avrupa ile ABD’nin bazı bölgelerinde görülen don endişeleri ve kış zararı riskinin yanı sıra, Rusya’daki lojistik aksaklıklar ve Karadeniz bölgesinde süregelen gerilimlerin etkisiyle %1,8 yükseldi. Pirinç fiyatları ise basmati ve Japonica çeşitlerine yönelik istikrarlı talebin desteğiyle %0,4 arttı. Arpa ve sorgum fiyatları da güçlü ithalat talebine bağlı olarak yükseliş gösterdi.
Ana endeks kalemleri içinde en sert aylık artış bitkisel yağlarda görüldü. FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, şubat ayında %3,3 yükselerek Haziran 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Palm yağı fiyatları, güçlü ithalat talebi ve Güneydoğu Asya’da mevsimsel olarak gerileyen üretim nedeniyle artarken; soya yağı fiyatları, ABD’de biyoyakıt politikalarının destekleyici olacağı beklentisiyle yükseldi. Kanola yağı fiyatları da Kanada arzına yönelik talebin güçleneceği beklentisiyle toparlandı. Buna karşılık ayçiçek yağı fiyatları, Arjantin’den ihracat arzının artmasıyla bir miktar gevşedi.
Et fiyatları, rekor seviyeye ulaşan koyun eti fiyatları ile Çin ve ABD’den gelen güçlü sığır eti talebinin etkisiyle ocak ayına göre %0,8 yükseldi. Buna karşılık FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi, büyük ölçüde Avrupa’daki peynir fiyatlarındaki düşüş nedeniyle %1,2 geriledi. Bununla birlikte, Kuzey Afrika, Yakın Doğu ve Güneydoğu Asya’dan gelen daha güçlü ithalat talebi ile sıkılaşan arz koşulları, süt tozu ve tereyağı fiyatlarını yukarı taşıdı. Şeker fiyatları ise ana kalemler içinde en sert düşüşü gösterdi. Endeks, bol küresel arz beklentisinin etkisiyle aylık bazda %4,1, geçen yılın aynı ayına göre ise %27,3 geriledi.