BLOG

Brezilya: Küresel tahıl pazarında yükselen güç

01 Şubat 20216 dk okuma

Çin’in artan soya fasulyesi talebi, Brezilya’nın tarımsal ihracatındaki büyümeyi canlandırmada kilit rol oynuyor. Brezilya’nın ihracatının, özellikle Çin’den gelen talebin satışları daha da artırması durumunda, önemli ölçüde hızlanması muhtemel. Hükümetin, Covid-19’a yanıt olarak tarım sektörüne daha yüksek ekonomik teşvikler sağlamasıyla, Brezilya’nın önümüzdeki on yılda tarımsal rekabet gücünü artırmaya devam etmesi bekleniyor.

Güney Amerika’nın en büyük ülkesi olan Brezilya, 200 milyondan fazla nüfusuyla dünyanın en kalabalık beşinci ülkesi konumunda. Güney Amerika ülkesi, Amerika Birleşik Devletleri’nden sonra Batı Yarımküre’deki en büyük ikinci ekonomi. Bununla birlikte, Covid-19 salgını Brezilya’yı benzeri görülmemiş sağlık ve ekonomik zorluklara maruz bıraktı. Pandeminin sebep olduğu durgunluğa rağmen, Brezilya’nın makroekonomik görünümü genel olarak yeterli görülüyor.

Brezilya’da hayata geçirilen makroekonomik politikalar, başta soya fasulyesi, mısır, pamuk, şeker, kahve ve et dahil olmak üzere ülkenin tarım ürünlerinde dünyanın en büyük ihracatçılarından biri olarak ortaya çıkmasında önemli rol oynadı. Bununla birlikte, ülke para biriminin uzun süre değer kaybetmesi, düşük enerji maliyetleri ve faiz oranları, biyoyakıt hammaddelerine yönelik artan talep ve makroekonomik dalgalanmalar da Brezilya’nın küresel tarım pazarlarında ABD için bir rakip olarak ortaya çıkmasında pay sahibi.

Tarım sektörü, Brezilya ekonomisine önemli katkı sağlıyor. Tarımsal üretim, 2019 yılında ülkenin gayri safi yurtiçi hasılasının (GSYİH) yüzde 8’ini oluşturdu. Aynı dönemde tüm tarımsal-endüstriyel işleme ve dağıtım sektörünün GSYİH’deki payı ise yüzde 32 olarak gerçekleşti.

yem ürünleri

Brezilya, 1960’larda ve 1970’lerde kahve, şeker ve kakao gibi tropikal tarım ürünlerinin ihracatçısı konumundayken, 2000’li yıllarda soya fasulyesi, mısır, pamuk, şeker, kahve, portakal suyu ve etin büyük bir küresel tedarikçisi haline geldi.

Brezilya tarımının büyümesi, 1960’ların ortalarında benimsenen ve tropikal enlemlere en uygun teknolojileri ve toprak yönetimi uygulamalarını vurgulayan kalkınma stratejisine dayanmakta. 1990’ların ortalarından itibaren küresel ölçekte tarımsal emtia fiyatlarının yükselmesiyle birlikte, Brezilya’nın sürdürülebilir tarımsal büyümesi, büyük ölçüde yatırım odaklı olmuş, yabancı yatırım ve üretim, tarım ve gıda işlemede çokuluslu şirketlerin artan etkisi kendini göstermiştir.

Büyüyen tarımsal üretim, sektörün Çin’de ve diğer dış pazarlarda yükselen yem ürünlerine olan talep gibi ihracat fırsatlarını kavrama yeteneğini artırdı. Brezilya’nın soya fasulyesi üretimi şu an dünya üretiminin yaklaşık üçte birini gerçekleştiren ABD ile yarışıyor. ABD, dünya soya üretiminin yüzde 36’sını karşılarken, onu yüzde 33 ile Brezilya takip ediyor. Brezilya aynı zamanda dünyanın üçüncü en büyük mısır üreticisi konumunda. Küresel mısır üretiminin yaklaşık yüzde 8’ini karşılıyor. 2005-19 döneminde Brezilya, yıllık ortalama 42 milyon ton soya fasulyesi ve 18 milyon mısır ihraç etti.

Çin’in artan soya fasulyesi talebi, Brezilya’nın tarımsal ihracatındaki büyümeyi canlandırmada kilit rol oynuyor. Özellikle Çin’den gelen talebe bağlı olarak Brezilya’nın ihracatının daha da artması muhtemel. Brezilya’nın Çin’e yaptığı toplam soya fasulyesi ihracatı, Brezilya realindeki önemli değer kaybının da yardımıyla, 2005 yılında 7,2 milyon tondan 2019’da 68,6 milyon tona yükseldi. Brezilya’nın başlıca ticaret ortağı olarak öne çıkan Çin’in, bu ülkenin toplam ihracatındaki payı yüzde 30. Çin’in, Brezilya ithalatındaki payı ise yüzde 20.

mısır üreticisi

Brezilya’nın gelecekte tarımsal ihracatını genişletmesi, dünya çapındaki ekonomik büyüme ile yakından ilintili. ABD Tarım Bakanlığı’nın (USDA) 2020 yılında hazırladığı bir rapor, Brezilya’nın tarım ürünlerine daha fazla talep getirecek uzun vadeli küresel bir büyüme trendi öngörüyor. Brezilya hükümetinin Covid-19’a yanıt olarak tarım sektörüne daha yüksek yerel ekonomik teşvikler sağlamasıyla da ülkenin önümüzdeki on yılda tarımsal rekabet gücünü artırmaya devam etmesi bekleniyor.

TAHIL ÜRETİMİNDE REKOR BEKLENİYOR

Brezilya’nın, bazı bölgelerdeki ekimleri etkileyen kuraklığa rağmen 2020/2021 sezonunda rekor tahıl üretimi gerçekleştirmesi bekleniyor. Brezilya Tarım Bakanlığı, toplam 268 milyon ton tahıl üretimi öngörüyor. Bu rakam, geçen sezondan yüzde % 4,6’lık bir artış anlamına geliyor.

Güney Amerika ülkesi, dünyanın önde gelen soya fasulyesi üreticisi ve ihracatçısı. Ülkede soya fasulyesi üretimi 1970’lerden bu yana önemli ölçüde arttı. Dünyada artan tahıl, yağ ve hayvan yemi fiyatları ile birlikte ulusal ve uluslararası talepten kaynaklanan bu büyüme, soya fasulyesi üretimini, Brezilyalı çiftçiler için çekici bir seçenek haline getiriyor. Ülkede şu anda soya fasulyesi üreten yaklaşık 240.000 çiftlik var. Mato Grosso eyaleti, bu alanda ülkedeki en büyük üretim bölgesi olarak öne çıkıyor.

USDA, 2020/21 sezonu için Brezilya’nın soya fasulyesi üretimini 131,5 milyon ton olarak tahmin ediyor. Aynı dönem için soya fasulyesi ihracat tahmini ise 85 milyon ton. Çin’in önümüzdeki dönemde yine Brezilya soya fasulyesinin en büyük alıcısı olmaya devam etmesi bekleniyor.

Çin dışındaki pazarlarda da Brezilya soya fasulyesine olan talep sebebiyle Güney Amerika ülkesinin stokları çok düşük seviyelerde kalacak. Hükümet, iç piyasada fasulye kıtlığı ve bunun enflasyon üzerinde yapacağı olumsuz etki nedeniyle endişelense de USDA, Brezilya’nın herhangi bir ihracat kısıtlaması kararı almasını öngörmemekte. Aksine, Brezilyalı tüccarlar ve üreticiler, fiyatların yükselişinden yararlanmak için satışa odaklanıyor.

DÜNYANIN ÜÇÜNCÜ BÜYÜK MISIR ÜRETİCİSİ

Soya fasulyesinden sonra, ekili alandaki yüzde 20’lik payıyla mısır, ülkenin ikinci en büyük mahsulü. Mısır; pirinç ve buğdayın önünde Brezilya’nın en önemli tahıl ürünü konumunda. Brezilya, geniş araziye sahip olması, ülkenin çoğunda yılda iki hasadı mümkün kılan uzun bir yetiştirme mevsimi ve elverişli iklim gibi mısır üretiminde çeşitli avantajlara sahip. Toprak yönetimindeki teknolojik gelişmeler ve hibrit mısır çeşitlerindeki gelişmeler de mısır üretiminin büyümesinde rol oynuyor.

mısır üreticisi

Dünyanın üçüncü büyük mısır üreticisi olan Brezilya, ihracatta da ikinci büyük ülke. Üretimin yerel gıda ve yem talebinden daha hızlı genişlemesi ile cazip ihracat fiyatları, artan üretimin çoğunu daha büyük ihracata kaydırıyor.

Ancak soya fasulyesi ticareti, mısır ticaretini doğrudan etkiliyor. Soya fasulyesi ton başına daha değerli ve mısırdan daha yoğun olduğu için nakliyesi daha ucuz. Mısırın depo maliyetleri soya fasulyesine daha yüksek. Bu faktörler, soya fasulyesini lojistik bakımdan avantajlı konuma getiriyor. Dolayısıyla Brezilya’da nakliye sıkıntıları ortaya çıktığında soya fasulyesi, mısıra nazaran öncelik kazanıyor.

USDA, Brezilya’nın mısır üretiminin 2020/21 sezonunda (Mart 2021-Şubat 2022) 107 milyon ton olacağını tahmin ediyor. Aynı dönem için ihracat tahmini de 37 milyon ton.

Brezilya aynı zamanda dünyanın en büyük mısır tüketicilerinden biri. Ülke, dünyanın en büyük tavuk eti ihracatçısı ve dördüncü büyük domuz eti ihracatçısı haline geldiğinden, mısır tüketimi son yirmi yılda neredeyse iki katına çıktı.

USDA, koronavirüs pandemisine bağlı olarak üretimdeki ilk yavaşlamaya rağmen artan kümes hayvanı ve domuz eti üretiminin yanı sıra etanol sektörünün devam eden genişlemesine bağlı olarak 2019/20 sezonunda toplam 69 milyon tonluk mısır tüketimi öngörüyor.

PİRİNÇ ÜRETİMİ

Brezilya, dünyanın dokuzuncu en büyük pirinç üreticisidir. Asya dışında ise en büyük pirinç üreticisi ve tüketicisi olarak göze çarpmaktadır. Pirinç, Brezilyalılar için temel bir besin kaynağıdır. Çoğu Brezilyalı, sofrasında her gün bir veya iki kez pirinç tüketiyor. Tarım Bakanlığı verilerine göre, Brezilya nüfusunun yaklaşık yüzde 95’i pirinç tüketiyor. Bununla birlikte, Brezilyalılar pirinç tüketimlerinin bir kısmını ekmek, patates ve manyok gibi diğer nişastalı gıdalarla değiştirdiklerinden, yıllık tüketim hacmi son yirmi yılda düşüş eğilimi gösteriyor.

buğday üretimi USDA, Brezilya’nın pirinç tüketiminin 2020/21 sezonunda 7,4 milyon ton olacağını tahmin ediyor. USDA’nın 2019/20 sezonu pirinç üretim tahmini ise 7,6 milyon ton.

BUĞDAYDA İTHALATA BAĞIMLI

Brezilya, Güney Amerika kıtasındaki önemli buğday üreticilerinden ve yılda ortalama 6,5 milyon ton buğday rekoltesine sahip. Ülkede buğday daha çok güneydeki Rio Grande do Sul ve Paraná eyaletlerinde gerçekleşiyor.

Ancak buğday üretimi yerel ihtiyacı karşılamaya yetmiyor. İthal buğday, genel olarak Brezilya’nın iç tüketiminin yarısından fazlasını oluşturuyor. Bu da Brezilya’yı en büyük küresel buğday ithalatçılarından biri yapıyor. Uzun vadede Brezilya, yerel talebi karşılamak ve Arjantin’den ithalata bağımlılığı azaltmak için buğday ekim alanını genişletmeye çalışıyor.

USDA, 2020/21 sezonunda (Ekim 2020-Eylül 2021) Brezilya’da 6,6 milyon tonluk buğday üretimi tahmin ediyor. USDA’nın 2019/20 sezonu buğday ithalat tahmini ise 7,25 milyon ton. Brezilya’nın 2020/21 döneminde de 6,5 milyon ton buğday ithal etmesi öngörülüyor. Koronavirüs salgını nedeniyle artan tüketim göz önüne alınarak yapılan tahminlere göre ülkenin 2019/2020 sezonu buğday tüketiminin 12 milyon ton olarak gerçekleştiği düşünülüyor. USDA’nın 2020/21 sezonu buğday tüketim tahmini ise 12,2 milyon ton.

buğday üretimi

Brezilya’da kişi başına buğday tüketimi son yıllarda düşüş gösterdi. Ancak bu düşüş, nüfus artışı ile dengelendi ve genel olarak buğday tüketim seviyesi sabit kaldı. Covid-19 salgınının başında, diğer temel ürünlerde olduğu gibi Brezilyalılar un ve makarna gibi buğday bazlı ürünlere rağbet gösterdi. Brezilya Bisküvi, Makarna, Endüstriyel Ekmek ve Pasta Üreticileri Birliği (ABIMAPI), 2020’nin ilk birkaç ayında sektör satışlarının geçen yıla oranla yüzde 15 arttığını bildirdi. Bu artış büyük ölçüde, Covid-19 salgınının yayılmasını engellemek için Brezilya genelinde restoranlar ve diğer gıda işletmelerinin kapanmasıyla birlikte tüketicilerin temel besin malzemelerini stoklamalarına bağlı olarak gerçekleşti.

Ülke Profili Kategorisindeki Yazılar
01 Temmuz 20169 dk okuma

Polonya ve Çek Cumhuriyeti'nde Tahıl ve Un Pazarı

Polonya’da 400-450 un değirmeni olduğu biliniyor. Bu değirmenlerin yıllık toplam kapasiteleri 6 mil...

14 Ekim 20167 dk okuma

Arnavutluk, Bosna Hersek ve Karadağ’da Tahıl ve Un Pazarı

Arnavutluk, Bosna Hersek ve Karadağ’ın tahıl üretiminde en dikkat çeken hububat ürünü mısırdır. Arn...