Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Konya’da düzenlenen Ulusal Hububat Konseyi (UHK) Kongresi’nde yaptığı konuşmada, geçen yıl kuraklık ve zirai don nedeniyle kayıp yaşanan tahıl üretiminde bu yıl yağışlarla birlikte daha olumlu bir görünüm oluştuğunu belirterek, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin olası yüksek rekolteye hazır olduğunu söyledi. Yumaklı, alım fiyatlarında hem üreticiyi koruyan hem de tüketiciyi gözeten bir yaklaşım izleneceğini vurgularken, dış gelişmelerden kaynaklanan maliyet artışlarının da karar süreçlerinde dikkate alınacağını ifade etti.

Türkiye'nin gıda güvenliğinin temel taşı olan hububat sektörünün tüm paydaşlarını Konya’da buluşturan UHK 2026 Hasat Öncesi Hububat Kongresi’nde konuşan Yumaklı, tarımın artık yalnızca bir üretim faaliyeti değil, aynı zamanda ulusal güvenlik, ekonomik istikrar ve toplumsal refah meselesi haline geldiğini söyledi. Son yıllarda “yeni normal” olarak tanımlanan koşulların sektör üzerinde ciddi riskler yarattığını belirten Bakan, bu risklerin başında iklim krizinin geldiğini vurguladı. Bilimsel çalışmalara atıf yapan Yumaklı, sıcaklıktaki her 1 derecelik artışın tarımsal üretimde yaklaşık yüzde 8 kayba yol açtığını ifade etti. Yumaklı, gıda sistemindeki küresel çelişkilere de dikkat çekti. Dünyada yüz milyonlarca insan açlıkla mücadele ederken milyarlarca kişinin yeterli beslenemediğini, buna karşılık üretilen gıdanın önemli bir bölümünün sofraya ulaşmadan kaybedildiğini söyledi. Aynı sistem içinde obezitenin de büyüyen bir sorun haline geldiğini belirten Yumaklı, çözümün sadece daha fazla üretmekte değil; doğru, dayanıklı ve adil bir üretim ve paylaşım modelinde aranması gerektiğini kaydetti.

2050’ye dönük nüfus projeksiyonlarının, gıda ve su talebindeki baskının daha da artacağını gösterdiğini belirten Bakan, bu nedenle tarım politikasının yalnızca bakanlık düzeyinde değil, kamu, akademi, özel sektör ve üreticinin ortak hareketiyle yürütülmesi gerektiğini söyledi.

‘TÜRKİYE’DE GÜBRE KRİZİ YOK, OLMAYACAK’

Ortadoğu’daki savaşın enerji ve gübre maliyetleri üzerinden tarım sektörüne yeni baskılar getirdiğini belirten Yumaklı, buna karşı önleyici adımlar atıldığını açıkladı. Bakan, gübre stoklarının yakından izlendiğini, arzı artırıcı tedbirlerin devreye alındığını, alternatif ülkelerden tedarik için çalışmalar yapıldığını ve bazı gübre çeşitlerinde gümrük vergilerinin sıfırlandığını söyledi. Antrepolarda ve transit ticarette bekleyen ürünlerin iç piyasaya yönlendirilmesi için de adım atıldığını ekledi.

Yumaklı ayrıca, kontrollü kullanım çerçevesinde amonyum nitratla ilgili düzenlemelerin de yeniden ele alındığını belirterek, hükümetin üretim güvenliği açısından riskleri oluşmadan önce yönetmeye odaklandığını vurguladı.

“TOPRAĞI VE SUYU KORUMADAN İSTİKRAR SAĞLANAMAZ”

Bakan, sürdürülebilir tarım için toprak ve su yönetiminin merkezi önemde olduğunu söyledi. “Toprağı korumadan, suyu korumadan, doğru yönetmeden ve doğru planlama yapmadan kalıcı bir tarımsal üretim istikrarı sağlamak mümkün değildir” diyen Yumaklı, Türkiye’nin iklim değişikliğine uyum ve sürdürülebilir tarım hedefleri doğrultusunda kısa, orta ve uzun vadeli politikaları uygulamaya devam edeceğini ifade etti.

Son 23 yılda tarımda kapsamlı yapısal dönüşümler gerçekleştirildiğini belirten Yumaklı, tohumculuk ve Ar-Ge politikaları sayesinde ülkede kullanılan tohumların yüzde 96’sının yurt içinde üretilir hale geldiğini söyledi. Aynı dönemde üreticilere güncel rakamlarla 2,8 trilyon liralık destek ödemesi yapıldığını kaydetti. Tarım sigortalarında 2006’dan bu yana 65 milyar liralık destek sağlandığını, kırsal kalkınma yatırımları için de 107 milyar liralık hibe verildiğini açıkladı.

TMO HAZIR, ALIM FİYATLARINDA ÜRETİCİ GÖZETİLECEK

2023’te Cumhuriyet tarihinin üretim rekorunun kırıldığını hatırlatan Yumaklı, 2024’te kuraklık ve zirai don nedeniyle zorlu bir sezon yaşandığını, ancak mevcut altyapının güçlü olduğunu söyledi. Bu yıl yağışların dikkatle izlendiğini belirten Bakan, olumsuz bir gelişme yaşanmaması halinde geçen yılki kaybın telafi edilebileceğini ifade etti.

Toprak Mahsulleri Ofisi’nin olası yüksek üretime hazır olduğunu söyleyen Yumaklı, “Üreticimizin problem yaşamasına izin vermeyeceğiz” dedi. Alım fiyatlarında hem üreticiyi koruyan hem de tüketiciyi gözeten bir yaklaşım izleneceğini belirten Bakan, dış gelişmelerden kaynaklanan maliyet artışlarının da karar süreçlerinde dikkate alınacağını vurguladı.

PLANLAMA VE KAYITLILIKTA YENİ DÖNEM

Yumaklı, 2024 Eylül ayında başlatılan bitkisel üretim planlamasında ilk yılın başarılı geçtiğini söyledi ve üretim planlamasından taviz verilmeyeceğini belirtti. Çiftçi Kayıt Sistemi’nin coğrafi bilgi sistemleri ve uydu görüntüleriyle entegre edildiğini, böylece hangi parselde hangi ürünün üretildiğinin uzaktan tespit edilebildiğini anlattı. İşlenmeyen arazilerin yeniden üretime kazandırılmasına yönelik uygulamanın da sonuç verdiğini, tespit edilen arazilerin yüzde 65’inin sahipleri tarafından yeniden işlenmeye başlandığını açıkladı.

Destekleme sisteminin de üretim planlamasıyla entegre biçimde yeniden yapılandırıldığını söyleyen Bakan, amaçlarının Türkiye’nin tarımsal üretim altyapısını daha güçlü, dayanıklı ve krizlere karşı hazırlıklı hale getirmek olduğunu ifade etti.