Buğday ihracatçısı ülkelerdeki çiftçiler, üretimin düşmesi sonucunda global fiyatların artması üzerine satışları yavaşlattı. Bu durum, buğday ithalatçısı Asya ülkelerinin tedarikte zorlanmasına yol açıyor.

Son aylarda Karadeniz, Kanada ve Avrupa’da dünyanın en önemli buğday ihracat merkezlerinde aşırı sıcaklar mahsulleri vurdu. Hububat tedarikçisi şirketlerini hazırlıksız yakalayan bu durum, buğday ithalatçısı ülkelerin gereken tedariki yapmakta zorlanmasına ve un değirmenlerinde üretimin yavaşlamasına yol açtı. Reuters’in haberine göre Çin gibi büyük miktarda buğday üreten ülkeler de bu yıl buğday ithalatına hız verdi ve Asya genelinde buğday alımında rekabet söz konusu.

En çok buğday ithal eden ikinci ülke olan Endonezya’da un değirmenciliği ve noodle üretimi alanında faaliyet gösteren bir işletmeci, Reuters’a yaptığı açıklamada, “Buğday fiyatları beklediğimizden daha fazla arttı. Buğday işlemede geçtiğimiz yıla göre yüzde 10 düşüş olacağını tahmin ediyoruz.” bilgisini verdi.

Global buğday sevkiyatının üçte birinin yöneldiği Asya ülkeleri, nispeten düşük milli gelirler ve büyük piyasalara olan mesafenin yol açtığı yüksek nakliye ücretlerinden dolayı artan buğday fiyatlarına genellikle daha hızlı tepki veriyor. Asya’daki alıcılar şu anda Kanada gibi buğday ihracatçılarından gelen buğday için ton başına 35$ daha fazla ödüyor. Bu miktar ise Kuzey Afrika ülkelerinin Karadeniz ve Avrupa’dan yaptıkları buğday alımları için ödediğinin iki katını bile aşıyor.

Maliyetlere karşı hassas olan diğer ülkeler de yüksek buğday fiyatlarının etkisini derinden hissediyor. Örneğin dünyanın en çok buğday ithal eden ülkesi Mısır’da onlarca yıldır ekmeğe ilk kez zam yapıldı. Çünkü ülkede gıda yardım programını sübvanse etmenin maliyeti aşırı derecede yükseldi. Ekmek gibi temel gıda ürünlerinin fiyatı birçok ülke için hassas bir konu. Geçmişte, bu ülkelerdeki gıda enflasyonu toplumsal sorunlara yol açmıştı. Mısır’da 2011’de başlayan Arap Baharı gösterilerinde gıda enflasyonunun merkezi bir rol oynadığı tahmin ediliyor.

BUĞDAY ÜRETİMİNDE DÜŞÜŞ

Son raporunda dünya hububat üretiminde genel olarak kötüleşmeye dikkat çeken ABD Tarım Bakanlığı, en büyük buğday ihracatçıları arasındaki Rusya ve Kanada’nın toplam buğday üretimi tahminini aşağı yönlü olarak 20 milyon ton revize etti. Bu tahminler, global buğday piyasasında fiyatları daha da artırdı. Ukrayna ve Fransa’nın ihracat fiyatları son bir ayda neredeyse %20 oranında arttı. Rusya’nın ihracat vergisinin satışları yavaşlatması da fiyatları yükselten bir diğer faktör olarak öne çıkıyor.

Buğday fiyatlarının daha da yükselmesini bekleyen Rus çiftçiler de satış konusunda fazla acele etmiyor. Moskova merkezli tarım danışmanlığı şirketi Sovecon Direktörü Andrey Sizov’a göre, bu yılki buğdayın önemli bir kısmı bekleme gücüne sahip olan zengin çiftçilerin elinde.

Rusya’nın ağustos ayındaki buğday ihracatı, son 3 yılın aynı dönemindeki ortalamaya göre %20 oranında düşerek 3,1 milyon tonda kaldı. Sovecon, Rusya’nın 2021-22 sezonunda 33,9 milyon ton buğday ihraç edeceğini öngörüyor. Yani 2016-17 sezonundan bu yana en düşük ihracat miktarı söz konusu olabilir.

BUĞDAY STOKLARI ERİYOR

Asya ülkelerindeki buğday stoğu da uzun süre dayanacak durumda değil. Endonezyalı değirmencilerin elinde şu anda 2-3 ay yetecek kadar buğday kalmış durumda. Endonezyalı değirmenciler, normalde ellerinde dört ay yetecek kadar buğday stoğu tutuyorlardı.

ABD ve Karadeniz buğdayını Asya ülkelerine ihraç eden bir kaynağa göre, bu yılki yüksek fiyatlar ve COVID-19 salgını stok yenileme oranlarını yavaşlattı. Bölgede; Japonya, Güney Kore, Vietnam, Tayland ve Filipinler net buğday ithalatçısı. Avustralya bu yıl buğday üretimi potansiyeli bakımından parlak birkaç ülkeden biri. Ancak çiftçilerin satış konusunda hızlı davranmaması buğday akışını engelliyor. Sidney merkezli IKON emtia şirketi analistlerinden Ole Houe, “Normalde, Avustralyalı çiftçiler henüz hasat etmedikleri ürünün yaklaşık yüzde 30’unu satmış olurdu. Ancak şu anda yalnızca %10 ila 15’ini sattılar. Çiftçiler fiyatların daha da yükselmesini bekliyor.” dedi.

Asya’ya buğday tedariğinin yakın dönemde yavaş seyretmesiyle değirmencilik faaliyetlerinin de yavaşlayacağı tahmin ediliyor. Tüketicilerin buğday unundan yapılmış ürünler yerine pirinç ve diğer gıdalara yönelmesi bekleniyor.