Kateryna Mudriian
ASAP Agri Baş Analisti

Inna Stepanenko
ASAP Agri Baş Analisti

2025/26 buğday sezonu belirgin bir arz fazlası ile açıldı. USDA’nın projeksiyonuna göre küresel üretim 837,8 milyon ton ile yıllık bazda +37 milyon ton artarken, dönem sonu stokları 274,9 milyon tona yükselecek. Bu tablo, alıcı tarafını rahatlatırken fiyat yükselişlerini zorlaştırıyor. Karadeniz’den Fransa’ya, Kanada’dan Arjantin ve Avustralya’ya uzanan cephede rekoltelerin büyümesi; ihracatçıları ‘kalabalık’ ve sert fiyat rekabetinin yaşandığı bir piyasaya itiyor. Bu ortamda arz kadar sevkiyat kabiliyeti ve marj disiplini de belirleyici oluyor. Sezonun ikinci yarısında, Rusya’nın daha geniş kota penceresinin Güney Yarımküre’den gelen taze arzla aynı döneme denk gelmesi rekabeti daha da artırabilir. Fiyatlarda anlamlı bir yukarı hareketin görülmesi, hava kaynaklı arz riskinin artmasına veya lojistik koridorlarda yaşanabilecek aksamaların sevkiyatları belirgin biçimde daraltmasına bağlı.

2025/26 SEZONU ARZ FAZLASIYLA AÇILDI

2025/26 sezonu, depolar zaten doluyken başladı. Küresel üretimdeki artış geniş tabanlı: Karadeniz bölgesi üretimi 136,5 milyon ton ile yıllık +10,3 milyon ton artışa işaret ederken, en büyük katkı Rusya (+7,2 milyon ton) ve Romanya’dan (+2,8 milyon ton) geliyor. Ukrayna ise bu sezon 22,9 milyon ton buğday hasat ederek geçen yılın 22,5 milyon ton seviyesinin az da olsa üzerine çıktı. 

Arz artışı Karadeniz’le sınırlı değil. Fransa (+7,6 milyon ton), Kanada (+4 milyon ton), Arjantin (+9,2 milyon ton) ve Avustralya (+1,5 milyon ton) gibi başlıca ihracatçılar da daha büyük rekoltelerle piyasaya geliyor. Pratikte aynı anda daha fazla menşe, daha fazla buğday satmak zorunda kalıyor. Arzın çok sayıda menşeden aynı anda gelmesi rekabeti sertleştiriyor; bu da sürdürülebilir fiyat artışlarını sınırlıyor.

Buğday ticaretinde küresel dinamikler de bu arz fazlasını yansıtıyor. Karadeniz hâlâ en büyük ihracat merkezi olsa da, 2023’te görülen zirve ihracat temposunun belirgin biçimde gerisinde. Daha büyük bölgesel ürüne rağmen Karadeniz buğday ihracatı 2025/26’da 71,3 milyon ton öngörülüyor; bu, 2024/25’teki 71,1 milyon tonun yalnızca biraz üzerinde ve 2023 zirvesi olan 87,3 milyon tonun belirgin biçimde altında. 

Bu yavaşlamada Rusya’nın daha düşük buğday ihracat temposu öne çıkıyor: 2023’te 55,5 milyon ton buğday ihracat eden Rusya’nın sevkiyatı 2024/25’te 43 milyon tona indi; 2025/26 için 44,6 milyon ton seviyesinde öngörülüyor. Ukrayna’da da ihracat aşağı yönlü; 2025/26 tahmini 14,3 milyon ton (geçen sezon 15,8, 2023’te 18,6 milyon ton). Bölgedeki diğer ülkeler ise momentumu artırmaktan çok istikrar sağlıyor: Romanya 6,9 milyon tona toparlanırken Bulgaristan 3,9 milyon tona hafif geriliyor; Sırbistan 1,4 milyon ton, Moldova 1,0 milyon ton seviyelerinde küçük ama istikrarlı kalıyor. 

Karadeniz’in 2023’teki ölçekte piyasaya hacim sunmaması, rakip ihracatçılara alan açıyor. Kanada 28 milyon ton ile ağır sıklet konumunu korurken, Avustralya’nın sevkiyatını 27 milyon tona yükseltmesi; ABD’nin 24,5 milyon tona çıkması bekleniyor. Arjantin’in ihracatı 14,5 milyon tona yükselirken, zayıf geçen 2024/25 sezonunun ardından Fransa da 7,5 milyon tonla toparlanarak küresel ihracat sahnesine güçlü bir dönüş yapıyor.

Stoklar da baskıyı artıran bir diğer unsur. 2025/26’da küresel dönem sonu stoklarının 274,9 milyon ton ile yıllık +14,8 milyon ton artması, alıcı tarafına “konforlu bir tampon” sunuyor ve talep tarafındaki aciliyeti azaltıyor. Bu zeminde, başlıca ihracatçı menşelerde buğday FOB fiyatları yaz ortasından bu yana genel olarak yönlü seyrederken, olası toparlanmalar bol arz ve artan devir stoklar nedeniyle kısa ömürlü kalıyor. 

UKRAYNA BUĞDAY İHRACAT PERFORMANSI

2025/26 sezonunun Temmuz–Aralık döneminde Ukrayna buğday ihracatı belirgin şekilde yavaşladı. Sevkiyatlar 7,86 milyon tona gerileyerek bir önceki yılın 9,86 milyon tonunun altında kaldı. Piyasanın AB odaklı “alışıldık akıştan”, daha rekabetçi ve lojistik açıdan kısıtlı bir düzene kayması; geciken hasat, arz fazlasının yarattığı küresel fiyat baskısı, AB kotalarının geri gelmesi ve liman/lojistik kesintileri ihracat penceresini daralttı ve akışları hızla yeniden şekillendirdi. 

2025’te AB, Ukrayna tahıl ticaretini açık erişimden yeniden kota bazlı bir rejime taşıdı. Yıllık tarife kotaları 6 Haziran 2025 itibarıyla yeniden devreye alındı; buğday için kota 1 milyon ton olarak belirlendi ve Ekim sonundan itibaren 1,3 milyon tona genişletildi. Erişim sıkılaşınca, “otomatik” işleyen bir akış, rotasını değiştirmek zorunda kaldı. 

Veriler etkiyi net gösteriyor: Ukrayna, 2025/26 Temmuz–Aralık döneminde AB’ye yalnızca 507 bin ton buğday ihraç etti; bu toplam ihracatın yaklaşık %6’sı. Bir önceki yıl aynı dönemde AB’ye sevkiyat 3,37 milyon ton (toplamın %34’ü) düzeyindeydi. İspanya, AB içinde en büyük alıcı olmaya devam etse de hacim yaklaşık 2,3 milyon tondan 276 bin tona düştü; İtalya’nın alımı da yaklaşık 400 bin tondan 157 bin tona geriledi. 

UKRAYNA BUĞDAYINDA ROTA DEĞİŞTİ

AB erişimi daralınca, Ukrayna buğdayının ilk altı ayda başlıca alıcısı Kuzey Afrika oldu. 2025/26 Temmuz–Aralık döneminde Kuzey Afrika’ya sevkiyat 3,56 milyon tona ulaşarak toplamın %45’ini oluşturdu; bir önceki yıl aynı dönemde 2,15 milyon ton ve %22 seviyesindeydi.  

Bu artış, AB talebindeki çöküşü tamamen telafi etmese de ilk yarıda kritik bir tampon işlevi gördü. Mısır, alımını yaklaşık 800 bin tondan 2,03 milyon tona çıkararak yön değişiminin başını çekerken; Cezayir alımlarını 740 bin tondan 1,2 milyon tona yükseltti. Diğer bölgeler ikincil ölçekte katkı verdi. Orta Doğu’ya sevkiyatlar 1,3 milyon tona (%18) yükseldi; artış Yemen’in 290 bin tondan 540 bin tona çıkan alımlarıyla daha da belirginleşti. 

LİMANLAR HEDEFTE

2025’in ikinci yarısında Ukrayna buğday ihracatını baskılayan temel faktörlerden biri, lojistik ve enerji altyapısına yönelik saldırıların artması oldu. Limanlar, demiryolu ağları ve enerji hatlarına yönelik tekrar eden saldırılar; Odesa bölgesindeki ana derin deniz limanlarında (Odesa, Çornomorsk, Pivdennyi) yükleme programlarını aksattı, operasyonlarda geçici kesintilere neden oldu ve ihracat zinciri boyunca güvenlik kaynaklı gecikmeleri artırdı. Bu süreç, sigorta ve risk primlerini, gemi bulunabilirliğini, demiryolu tıkanıklığını ve operasyonel maliyetleri yükselterek sevkiyat akışını daha öngörülemez hale getirdi. Arz fazlasının hâkim olduğu küresel piyasada bu kesintiler fiyatları desteklemekten çok ihracatçı marjlarını sıkıştırdı. Ukrayna çıkışlı tekliflerin, rekabetçi kalabilmek için artan risk ve lojistik maliyetlerini absorbe etmesi gerekti.  

SEZONUN İKİNCİ YARISINA DAİR ÖNGÖRÜLER 

Kritik soru, Ukrayna’nın sezonun ikinci yarısında buğday ihracatını ne ölçüde sürdürebileceği. Zemin zorlayıcı: Güney Yarımküre arzı artarken küresel rekabet sertleşiyor; Rusya ise sezonun ikinci yarısına daha geniş bir kota çerçevesiyle giriyor. Ukrayna derin deniz limanlarında operasyonel risk yüksek seyrediyor ve kış bitimine kadar kesintilerin sürmesi olası.

Ukrayna, Temmuz–Aralık döneminde 7,9 milyon ton buğday ihraç etti. Aralık WASDE’deki 14,5 milyon ton ihracat tahminine göre sezonun ikinci yarısında sevk edilmesi gereken miktar yaklaşık 6,6 milyon ton. Başka bir ifadeyle, sezonun ihracat potansiyelinin yaklaşık %45,5’i henüz sevk edilmemiş durumda. Bu oran geçen yıl aynı noktadaki %37 seviyesinin üzerinde. Bu nedenle ikinci yarıda “talep kadar sevkiyat/teslimat kabiliyeti” belirleyici olmaya aday. 

RUSYA’NIN DAHA GENİŞ İHRACAT KOTASI REKABETİ SERTLEŞTİRECEK

Rusya’nın 2025/26 sezonunda küresel piyasaya baskıyı ikinci yarıda artırması bekleniyor. Sektör tahminlerine göre Rusya, Temmuz–Aralık döneminde yaklaşık 25,5 milyon ton buğday ihraç etti (geçen yıl aynı dönemde 29,1 milyon ton). Sezonun kalanında sevk edilebilecek ihracat fazlası yaklaşık 18,5 milyon ton olarak hesaplanıyor. 

Belirleyici değişim politika tarafında: Rus hükümeti 15 Şubat–30 Haziran 2026 dönemi için 20 milyon tonluk bir ihracat kotası belirledi; bu kota buğday, mısır ve arpayı kapsıyor. Geçen sezon yalnızca buğdaya uygulanan 10,6 milyon tonluk kotaya kıyasla neredeyse iki katına çıkan bu kota düzenlemesi, sezonun ikinci yarısında daha yüksek hacimli sevkiyatların önünü açıyor. 

GÜNEY YARIMKÜRE ARZI DA BASKIYI ARTIRIYOR

Sezonun ikinci yarısında Avustralya ve Arjantin, daha güçlü üretimin etkisiyle buğday ihracatını artırmaya hazırlanıyor. Avustralya’nın 2025/26 buğday ihracatı 27 milyon ton öngörülüyor (geçen yıl 23,7 milyon ton). Ekim–Şubat arası hasat takvimi nedeniyle Avustralya arzının büyük bölümü tam da sezonun ikinci yarısında piyasaya girerek rekabeti artırıyor. 

Arjantin tarafında USDA, buğday ihracatı tahminini 14,5 milyon tona yükseltti. (geçen yıl 13 milyon ton). Bu tahmin, 24 milyon tonluk ürün varsayımına dayanırken, yerel kurumlar daha yüksek üretim öngörüyor: Buenos Aires Tahıl Borsası 27,1 milyon ton, Rosario Tahıl Borsası 27,7 milyon ton. Ayrıca hükümetin buğday ihracat vergisini %9,5’ten %7,5’e indirmesi rekabet gücünü artırıyor. Arjantin’in Eylül–Kasım döneminde Endonezya’ya yaklaşık 600 bin ton buğday göndermesi (geçen yıl aynı dönemde neredeyse sıfır), geleneksel Ukrayna pazarlarında varlığını büyüttüğüne işaret ediyor. 

Buna karşın Arjantin ürününde protein düşüklüğüne işaret eden raporlar, buğdayın yüksek kaliteli ekmeklik pazarında daha fazla pay almasını sınırlayabilir; rekabetin daha çok yemlik buğday tarafında sertleşmesi olası. 

AB OYUNA GERİ DÖNDÜ

Manuel Alcaraz

2024/25’te zayıf geçen üretimin ardından AB bu sezon belirgin biçimde daha büyük bir buğday hasadı yaptı ve ihracat potansiyelini yeniden güçlendirdi. Avrupa Komisyonu, AB yumuşak buğday ihracatını 2025/26’da 31 milyon ton olarak tahmin ediyor (geçen yıl 25,5 milyon ton). Ancak uygulama, hedefin gerisinde: Temmuz–Ekim döneminde ihracat 10,2 milyon ton ile geçen yılın 9,9 milyon ton seviyesinin yalnızca az üstünde; Kasım–Haziran arasında yerleştirilmesi gereken miktar yaklaşık 20,8 milyon ton ve bu da sezonun ilerleyen aylarında AB satışlarının hızlanabileceğine işaret ediyor. 

Ukrayna açısından ise AB kapısının ikinci yarıda da anlamlı bir rahatlama sağlaması beklenmiyor. CYH Garsan S.L. Genel Müdürü Manuel Alcaraz, konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede, “Bu sezon AB talebi ağırlıklı olarak Fransız ve Baltık buğdayıyla karşılanıyor. AB ihracatı üçüncü ülkelerde rekabetçi olmadığından hacimler AB içinde bir yer bulmak zorunda. Bu nedenle 2026 için Ukrayna kotası büyük olasılıkla yeni 2026/27 mahsulü için kullanılacak; daha erken değil,” dedi. 

KUZEY AMERİKA BUĞDAY İHRACAT CEPHESİ

ABD, küresel buğday piyasasında güçlü bir oyuncu olmaya devam ediyor. 2025/26 sezonunda buğday ihracat potansiyeli 24,5 milyon ton (geçen yıl 22,5 milyon ton) olarak tahmin ediliyor; daha yüksek üretim ve 2024/25’ten devreden daha büyük stoklar destekleyici. Temmuz–Aralık döneminde ABD buğday ihracat performansı sağlam seyrederken, Güneydoğu Asya’ya sevkiyatların artması bölgedeki rekabeti kızıştırdı. 

Kanada’da ise daha büyük rekolteye rağmen ihracatın 28 milyon tona (geçen yıl 29,3 milyon ton) hafif gerilemesi bekleniyor; iç tüketimde artış ihracat fazlasını sınırlıyor. Bununla birlikte Temmuz–Aralık ihracat temposu güçlü; İspanya’ya sevkiyatlarda artış görülürken, Çin ve Bangladeş’e sevkıyatlar yükseldi; buna karşılık, Güneydoğu Asya’daki diğer pazarlarda hafif bir zayıflama gözlendi.

UKRAYNA İÇİN ZOR İKİNCİ YARI

Victoria Blazhko

ASAP Agri, Ukrayna için sezonun ikinci yarısının özellikle zorlayıcı olacağını vurguluyor. Tarihsel olarak sezonun ilk altı ayı, yıllık sevkiyatların yaklaşık %65’ini oluşturuyor. 2025/26 ihracat tahmini olan 14,5 milyon ton baz alındığında Ocak 2026’ya kadar yaklaşık 9,4 milyon ton ihracat yapılması beklenirdi; ancak gerçekleşen sevkiyat bunun yaklaşık 1,6 milyon ton altında kaldı ve bu fark, sezonun bilançosunda şimdiden bir açık olarak görünüyor. Bu konuya dikkat çeken ASAP Agri Analitik Direktörü Victoria Blazhko, şu uyarıda bulunuyor: “Bu açığı hızlı kapatmak zor olacak. Kış döneminde liman ve sevkiyat lojistiğinde belirgin bir rahatlama ihtimali zayıf; küresel piyasa arz fazlası veriyor ve AB kotaları ile büyük yerel arz, Ukrayna buğdayının erişimini sınırlamaya devam ediyor. Bu arada Arjantin ve Avustralya rekor ürünlerle küresel piyasaya girerek kritik talebi kendilerine çekiyor.” 

Bu çerçevede Ukrayna’da daha yüksek devir stok riski artıyor. 2025/26 dönem sonu buğday stokları yaklaşık 2,5 milyon tona çıkarak 2022/23’ten bu yana en yüksek seviyeye yükselebilir. İlk yarıda oluşan ihracat açığının önümüzdeki aylarda kapatılamaması halinde bu tahminin dahi iyimser kalabileceği belirtiliyor. 

* ASAP Agri, Premium raporlarında gerçek zamanlı fiyatlar, talep sinyalleri, operasyonel/lojistik riskler ve uzman yorumlarını piyasa dinamikleri değiştikçe güncelleyerek abonelerine sunuyor.