BLOG

“Toz patlamalarına karşı tesisinizi nasıl korursunuz?”

01 Şubat 20174 dk okuma

BS&B Güvenlik Sistemleri’nden Kevin Spiess, toz patlamalarına karşı koruma sistemi kurulurken göz önünde tutulacak kilit hususları ve kaçınılması gereken hataları anlattı.

KEVIN SPIESS Kevin SPIESS BS&B Güvenlik Sistemleri, Avrupa - Ortadoğu ve Afrika Satış Müdürü Tahıl ve değirmencilik sektörlerinde, un tozunun tutuşma riski çok yüksek olduğundan on yıllardır yıkıcı toz patlamalarının yaşandığı bilinmektedir. Yeterli kontroller ve güvenlik önlemleri olmadığından, tahıl unu patlamaları değirmen tesislerini yerle bir etmiş ve hatta canlar almıştır.

Değirmen sahipleri, çalışanlarının güvenliğini sağlamak için DSEAR ve ATEX düzenlemelerine uymaya çalışsa da, önleyici tedbirlerin uygulanması her zaman ihtiyaçlar için doğru veya uygun olmayabilir. Birçok değirmen tesisi, koruyucu ekipmanın kurulması konusunda aynı sorunları yaşamaktadır. Bazı durumlarda gerekli olduğu halde bozulmaya karşı koruma önlemlerini yanlışlıkla uygulamazlar.

Burada, tahıl işleme ve değirmencilikte toz patlaması riskine karşı korunma konusunda en sık karşılaşılan sorunlara örnekler verilmektedir. Bu gözlemler, yılların deneyimine dayanmaktadır. Ancak, her zaman müşterilerin, tesislerini ziyaret eden ve onların değirmenlerinin ihtiyaçlarına göre tavsiyeler veren bir uzmanın yardımına başvurmalarını tavsiye ederim.

1. SICAK PARÇACIKLARIN YÖNETİMİ Kıvılcım, kor ve sıcak parçacıkları tespit edip bunların toz toplayıcı, sele ve silo gibi toz açısından zengin aşağı akış işlem ekipmanına ulaşmasını engelleyerek, yangın ve patlama riskleri yönetilebilir.

Toz patlama şiddeti sınıflandırmaları St1 ile St3 arasında ölçülür. St1 derecesinde tahıl tozu - en yüksek patlama şiddeti değildir ancak tahıl tozu oldukça düşük bir sıcaklıkta tutuşabilir ve bu da, tehlikeli bir yanma riski ortaya çıkarır. Bilinen bir risk varsa, şiddetli hasar ve personele zarar gelmesi riskini engellemek için kıvılcım tespit sistemi kurulmalıdır.

2. KOVALI ASANSÖRLERİ KORUMAYI UNUTMAYIN Kovalı asansörler yüksek riskli ekipmanlardır çünkü birçok olası tutuşma kaynağı vardır. Üstelik, bunlar genellikle tesisin diğer kısmıyla bağlantılıdır, bu yüzden tutuşma kaynakları varsa, birincil patlama kolayca diğer işlemlere yayılabilir ve ikinci patlama meydana gelebilir.

3. BAĞLANTILI EKİPMANIN İZOLASYONUNU GÖZ ARDI ETME Bir toz toplayıcıya bir patlama menfezi taktığınızda, işlem alanına geri dönen kirli giriş kanalı ile temiz hava çıkış kanalı izole edilmelidir. Bu hayati önemdedir zira patlama bu kanallardan yayılarak insanlar ve ekipmanlar için diğer güvenlik risklerini doğurabilir. İzole edilmeyen ekipman, patlamalardan zincir reaksiyona neden olabilir.

4. PATLAMA MENFEZİ KURULUM HATALARI Bir patlama menfezi kanalı takın ancak bunun düzgün takıldığından ve işlem ihtiyaçlarınız için doğru ebatta olduğundan emin olun. Aksi halde çeşitli tehlikeli sağlık ve güvenlik riskleri doğacaktır:

• Doğru takılmamış menfezden yanıcı maddelerin olası sızması, yanan malzemelerin yüksek basınçla dışarı atılmasına ve alevlerin 10 ila 30 metre uzaklığa ulaşmasına neden olabilir.

• Kullanılan üretim işlemindeki değişikliklere göre gerekli menfez boyutunu belirleyin; yani, işlediğiniz malzeme değişirse ve daha yüksek bir Kst ve PMax değeri varsa, patama basıncı artmış olabilir.

• Alev yolunun geriden basınç olmadan serbest şekilde kaçması için menfez kanalı düzgün şekilde hesaplanmalı ve sıkı kılavuzlara göre mühendisliği yapılmalıdır. Bir menfezin verimli performansı için kanal sisteminin doğru büyüklükte ve uzunlukta olması kilit önemdedir.

• Menfez tahliye yolunun yakındaki personele zarar verme ihtimali olmadığından emin olun. Patlama menfezi nedeniyle bir tehlike oluşursa, alanı işaretlerle açık şekilde gösterin ve etrafına şerit çekin.

• Patlama menfezi yolunu kapamayın.

• Kendi menfezinizi yapmaya çalışmayın - profesyonel şekilde hesaplanmasını ve kurulmasını sağlayın. Aksi halde güvensiz çalışma riski doğar.

• Menfeziniz doğru şekilde kurulduğunda, düzenli olarak denetlenmesini ve denetim kayıtlarının görünür olmasını sağlayın.

5. GÜVENSİZ KANAL VE BORU SİSTEMİ Zayıf patlama kanalları, bir tutuşmanın yıkıcı bir patlamaya dönüşmesine neden olabilir. Patlama menfezi kanallarının dayanıklılığı, menfezlenen patlamanın azami basıncına (Pred) dayanabileceği şekilde hesaplanmalıdır. Kesintisiz toz birikimini çeken uzun ve yatay kanal sistemleri kullanmaktan daima kaçının.

6. YETERİNCE KORUNMAYAN SİLOLAR VE DEPOLAMA SELELERİ Silolarin içinde birikebilecek potansiyel patlama basıncı nedeniyle silolar için en uygun koruyucu önlem menfezlemedir. Menfezler silonun tepesinde veya yanlarda içindeki malzemenin üzerindeki bir yükseklikte yer almalıdır.

• Silolar, patlama basıncına dayanabilmelidir. Menfez alanını hesaplamada silonun çap oranının uzunluğu önemlidir. Menfez alanının, patlayıcı basıncın zararını engelleyecek kadar büyük olacak şekilde doğru boyutlandırılması kritik önemdedir.

• Depolanacak veya taşınacak malzemeyi her zaman test edin ve Kst değerini ve Pmaks’ı belirleyin. Bu rakamlar, silonuzda gereken menfez alanının büyüklüğünü verecektir. Kst ve Pmaks’ı tahmin etmek, tembel ve güvensiz bir seçenektir.

7. ELEKTRİKSEL TOPRAKLAMANIN VE İRTİBATIN YETERSİZ OLMASI VEYA OLMAMASI Tozlu bir ortamda elektriksel kıvılcım oluşması, felakete davetiye çıkarır. Topraklama kablolarının kırık veya çıkmış olmadığından emin olun. Tozun MIE’sini (Minimum Tutuşma Enerjisi) biliyor musunuz? MIE değeri 10 mJ’den az olan tozlarda dikkatli olunmalıdır. Esnek bir bağlantı üzerinde borular varsa, boruların düzgün bağlandığından emin olun. Düşük MIE değerlerine sahip dozlarda statik büyük bir risk faktörüdür ve kolayca yangına veya patlamaya neden olabilir.

8. BAKIM VE TEMİZLİĞİ İYİLEŞTİRME Sözde en belirgin işlem olan ancak en fazla göz ardı edilen iş, tozun temizlenmesidir.Tavan alanlarında, kirişlerde duvarlarda toz birikmesi, patlamayı tetikleyerek değirmenin yıkılmasına neden olabilir. Çalışanlarınızın toz birikiminin en fazla olduğu alanları bildiğinden ve bunları temiz tuttuğundan emin olun. Tozu temizlemek için hava spreyi kullanmayın; bu sadece bir toz bulutu yaratır ve bu da, havada bekleyen ikincil patlama riski anlamına gelir.

9. RİSK YÖNETİMİNİN OLMAMASI Risk yönetimi stratejinizin bir parçası olarak, ihtiyaç duyduğunuz kontroller konusunda size doğru tavsiyeleri verebilecek bir patlamadan koruma danışmanının görüşüne başvurmak önemlidir. Tozlu ürünlerle kullanılan bir ekipmanın yeni kurulumu, değirmeninizin yeterli şeklide korunması için ölçülebilir verilere dayanmalıdır.

Özetle, toz yönetim ekipmanının kurulumundan önce mutlaka yanıcı toz testi yapın ve ardından işlem operasyonları ve malzemeleri değiştikçe düzenli aralıklarla yanıcı toz sınıflandırmalarınızı (KSt ve Pmaks seviyeleri) gözden geçirin. Bu husus, Değişikliklerin Yönetimi prosedürleriyle de birleştirilmelidir.

BS&B Güvenlik Sistemleri patlamaya karşı korunma çözümleri konusunda daha fazla bilgi için www.bsbipd.com adresini ziyaret edin.

Makale Kategorisindeki Yazılar
10 Ağustos 20173 dk okuma

Kontrollü atmosfer, geleneksel fumigasyona bir alternatif mi?

“Kontrollü atmosferi uygulamak için pazarda mevcut birçok teknik bulunmaktadır. Okuyucunun “Kontrol...

09 Ekim 20184 dk okuma

Tedarik zinciri boyunca böcek ilaçları nasıl tespit edilir?

“Lisanslı laboratuvarlarda örneklem ve analizlerin doğru şekilde yapılması, bir gıda ürününün Maksi...