BLOG

‘Temmuzdan itibaren buğday fiyatlarında toparlanma bekliyoruz’

27 Temmuz 20206 dk okuma
Sergey FEOFILOV Genel Direktör UkrAgroConsult

“UkrAgroConsult’ın Karadeniz ve AB tahminleri daha kötümser. Rusya’da buğday üretiminde ve ihracattaki artış, Ukrayna ve AB’deki zayıflığı telafi etmeye yetmeyecek. Önemli ihracatçılar arasında yer alan bu iki bölgeden yapılacak sevkiyatlar 3,5 ila 4 milyon ton düşecek. Fiyatların şimdi yüksek arz beklentisine göre şekil alacağına eminim. Ancak buğday fiyatları her zamankinden daha erken yükselmeye başlayacak.”

Tahıl piyasaları, COVID-19 salgınının yol açtığı birçok belirsizlikle karşı karşıya. Salgını kontrol altına alma hedefli önlemlerin sonucu olarak tüm ülkelerde piyasalar etkileniyor. Kısıtlamalar ve kötüleşen piyasa beklentilerinden dolayı fiyat dalgalanmaları arttı. Koronavirüsün etkilerini ve tahıl ticaretinde değişen dinamikleri, Karadeniz tahıl piyasasına odaklanan Ukrayna merkezli ilk danışmanlık şirketi UkrAgroConsult’ın Kurucusu ve Genel Direktörü Sergey Feofilov’a sorduk.

Feofilov, Ukrayna ile Karadeniz ülkelerinin tarım piyasaları analizinde 20 yıldan fazla uzmanlığa sahip saygın bir uzman. Ticaret, bankacılık ve yatırım sektörlerinde hem ulusal hem de uluslararası alanda geniş bir çevreyle ilişkileri olan Feofilov, Uluslararası Tahıl Konferansı ve Karadeniz Tahıl Konferansı gibi önemli uluslararası tarımsal etkinliklerde tanınmış konuşmacılar arasında yer alıyor.

UkrAgroConsul Genel Direktörü Sergey Feofilov’un, koronavirüs salgınının tahıl piyasalarına etkisiyle ilgili sorularımıza verdiği cevapları aşağıda okuyabilirsiniz:

Koronavirüs salgınının tahıl piyasaları üzerindeki ilk etkileri nasıl oldu? Piyasanın şu andaki durumuyla ilgili kısa bir bilgi verebilir misiniz? Tıpkı 2008-2009’daki gıda krizinde olduğu gibi, şu andaki krizin de sonraki dönem üzerindeki etkilerinden endişeliyiz. Yani Karadeniz bölgesinde tahıl üretimiyle ilgili olarak 2020 için değil ama 2021 için daha fazla endişeliyiz. 2020 yılı için kurumsal kazanç ve kârın çok mütevazı kalmasını bekliyoruz. Çiftçilerin kayıplarının, yerel para birimindeki devalüasyon ve zirve yapan rekabetten dolayı yeni rekorlara ulaşması muhtemel. Kârdaki resesyona, mali durumu güçlü olan alıcıların taleplerindeki etkileyici gevşemenin eşlik etmesi de bekleniyor.

COVID-19 salgını, global gıda zincirinde zorluklara yol açıyor. Tahıl ticaretiyle ilgili böyle bir endişe söz konusu mu? 2020/21 dönemi için UkrAgroConsult’ın buğday ve mısırdaki arz ve taleple ilgili öngörülerini bizimle paylaşır mısınız? Covid-19’un tahıl piyasalarında arz bakımından önemli bir etkisi olmadı. Çünkü çiftçiler buğday dahil kış tahıllarıyla ilgili tüm kararları geçtiğimiz sonbaharda almıştı. Baharda ekilen ürünlerle ilgili olarak da daha önce alınan kararlar uygulandı. Zira üreticiler, üretim için gereken girdileri (tohum, akaryakıt, bitki koruma ekipmanı, gübreler vs.) yerel para birimleri değer kaybetmeden ve karantina önlemleri uygulamaya konmadan önce satın almışlardı.

Tahıl piyasanın diğer tarafı olan talep ise daha ciddi şekilde etkilendi. İşsizlik oranı dünya genelinde arttı ve hükümetlerin çoğu kapsamlı karantina önlemlerini uygulamaya koydu; fabrikalar, mağazalar ve restoranlar kapatıldı. Hane halkı harcamaları düşerken lojistik ve nakliye zincirlerinde aksamalar meydana geldi.

‘BUĞDAY PİYASASI HAVA DURUMUNA BAĞLI’ Önümüzdeki aylarda buğday fiyatlarını etkileyecek olan önemli faktörler neler olacak? Buğday arzı konusunda bu sezonun da bereketli geçmesi bekleniyor. Ancak Amerikan Tarım Bakanlığı’nın (USDA) mayıs ayındaki raporu etraflıca tartışılmaya devam ediyor. Raporda, buğday üretiminin gayet parlak olacağına ve stokların da artacağına dair öngörüler vardı.

Bununla birlikte, piyasanın USDA raporuna tepkisi cılız kaldı. Stoklarda önemli ölçüde artış beklentisine rağmen buğday fiyatlarında çok hafif oranda düşüş görüldü. Yoksa piyasalar, öngörülere güvenmiyor mu? Muhtemelen piyasalar şu anda belirsizliklerden nasıl kurtulacağını düşünüyor, en önemli ve en kalıcı etkiyi yapacak faktörlere bakıyor.

Hiç şüphesiz, en etkili faktör iklim ve hava durumu. Hava tahminleri, önümüzdeki hasat mevsiminde her şeyin yolunda gitmeyebileceğini söylüyor. Yani buğday piyasası hava durumuna bağlı.

Hava durumu ve diğer belirsizlikler, 2020 tahıl üretim tahminleri konusunda büyük farklar gösteriyor. Örneğin Ukrayna için buğday üretimi tahminleri 23 milyon ton ile 28 milyon ton arasında değişiyor.

Ukrayna için resmen açıklanan kayıp rakamları daha çok ülkenin güneyiyle ilgili. Ancak Güney Ukrayna’da hasadın tamamen kaybolmadığı ortada. En azından ürünün üçte biri, hatta belki de yarısı toplanabilecek. Kuraklık ve nisan ayındaki don olayları sebebiyle kayıp olarak görülen alanlar, kış ürünlerinin ekildiği toplam alanın sadece yüzde 4 ila 5’ini oluşturuyor. Bu sonucun bir felaketle hiçbir ilgisi yok ve UkrAgroConsult öngörüleri ile de uyumlu.

Ukrayna’da bu yılki buğday hasadının büyük ihtimalle 26 milyon ton olarak gerçekleşmesi bekleniyor. Mayıs ayı yağmurları, toprak nemini ve ürün şartlarını etkileyici ölçüde artırdı. Son 6 ay içinde kuraklığa yakın hava şartlarından dolayı buğday verimi bu yıl düşecek. Rusya’da en çok kayıp Krasnodar ve Stavropol bölgelerinde görülse de bu kayıplar çok yaygın değil.

Avrupa’nın en önemli iki ihracatçısı Fransa ve Almanya’da 2020 için yumuşak buğday ekili alanlarda durum rekor düzeyde kötü. Bunun nedeni, geçtiğimiz yıl ekim döneminde yağışların çok düşük düzeyde seyretmesi. Bu yüzden buğday üretimi ve ihracatı büyük ihtimalle düşecek. USDA tahminlerine göre, AB buğday ihracatı 6,5 milyon ton düşecek ve son beş yılın ortalamasının altında kalacak.

Sonuç olarak, UkrAgroConsult’ın Karadeniz ve AB tahminleri daha kötümser. Rusya’da buğday üretiminde ve ihracattaki artış, Ukrayna ve AB’deki zayıflığı telafi etmeye yetmeyecek. Önemli ihracatçılar arasında yer alan bu iki bölgeden yapılacak sevkiyatlar 3,5 ila 4 milyon ton düşecek.

Bu öngörüler, kademeli olarak düşen buğday fiyatlarıyla tezat teşkil ediyor. Bu, stokların yüksek olması ve karantina önlemlerinden dolayı talebin düşmesiyle açıklanabilir. Fiyatları baskılayan bir diğer faktör ise ABD’de önceki dönemden kalan yüksek buğday stoklarının yanında hasat mevsiminin yaklaşması.

Fiyatların şimdi yüksek arz beklentisine göre şekil alacağına eminim. Ancak buğday fiyatları her zamankinden daha erken yükselmeye başlayacak. Önceki 3 sezonun ikisinde, buğday fiyatları Ağustos-Eylül döneminde yükselmeye başlamıştı. Ancak 2018’de Temmuz ayında önemli ölçüde güçlenmişti. 2018 baharında da hava şartları Karadeniz, AB ve ABD’de olumsuzdu. Buğday piyasasında fiyatların temmuz ayından itibaren toparlanmasını bekliyoruz. Bu, 2020 için çok muhtemel bir senaryo.

Rusya’da koronavirüs salgını buğday arzını nasıl etkileyecek? Rusya’nın buğday ihracatına getirdiği kısıtlamaları önümüzdeki dönemde de sürdüreceğini düşünüyor musunuz? Bence şu anda ihracat kısıtlamalarının uzatılması/sürdürülmesi gibi bir karar söz konusu değil. Mayıs ayında sert geçen hava şartları Karadeniz’de buğday hasadını tahminlerin aksine erteledi. Piyasadaki önemli ihracatçılar, kısıtlama ya da vergilerin uzun vadeli etkileri konusunda yeterli deneyime sahip. Herhangi bölgeden buğday arzının durması halinde, diğer ihracatçıların -mümkünse- bu boşluğu dolduracağını biliyorlar.

Petrol fiyatlarındaki düşüş, etanol üretiminde ve yeme olan talepte azalma, mısıra yönelik talebi de sert şekilde düşürdü. Talepte toparlanma olacağına dair herhangi bir işaret görüyor musunuz? Mısır piyasalarındaki belirsizlik Ukrayna’da ekim sürecini nasıl etkiledi? Ukrayna’da mısır ekilen alanlar ve üretim miktarı da belirsizlikler arasında. Vadeli fiyatlar geçtiğimiz yılki düzeylerinde ya da daha yüksek ancak mısır %15-20 oranında daha ucuz. Mısır piyasası artık en rekabetçi piyasalardan biri ve petrol fiyatları henüz toparlanmamışken ve etanol talebi zayıfken mısır fiyatlarındaki düşüşün devam etmesi ihtimalini dışlamıyorum. Bu durumda mısırda üretici fiyatları, Eylül-Ekim dönemindeki hasadın ardından 100-110$ düzeyinde olabilir. Bu fiyatlar, üretim maliyetlerini ancak karşılayabilir. Bazı çiftçiler, mısır fiyatlarının bu şekilde oluşacağını önceden tahmin ettikleri için son anda mısır yerine soya fasulyesi ekmeye karar verdi. Bunun sonucunda, mısır ekim alanlarıyla ilgili 5,4 milyon hektar olan resmi tahminlerin gerçek durumu yansıtmadığını ve bu sayının 200-250 bin hektar daha az olduğunu düşünüyoruz. Özellikle de Güney Ukrayna’da topraktaki nem oranının mısır üretimi için yeterli olmadığını gören çiftçilerin, daha az risk taşıyan bir ürün olan ayçiçeğine yönelmesi de bu durumda etkili oldu.

Mısır fiyatları, 2008/09 döneminin finansal krizinin hemen ardından 150 doların altına düşmüştü. Bugünkü mısır talebi, o dönemle hemen hemen aynı ancak 2019/20 ve 2020/21 dönemlerinde beklenen güçlü rekabetin fiyatları daha da düşürmesi muhtemel.

Karadeniz bölgesinde bir sonraki sezon için mısır üretimi ve ihracatında önemli bir değişiklik beklenmiyor. AB ülkelerinde üretim ve bu bölgeden ihracat düşecek ancak AB mısır piyasasında zaten önemli bir ihracatçı değildi. Ukrayna’nın önemli müşterilerinden olan Avrupa ülkelerinin mısır ithalatı ile ilgili öngörüler ise birbiriyle çelişiyor.

Avrupa Komisyonu, AB ülkelerinin mısır ithalatında düşüş bekliyor. Amerikan Tarım Bakanlığı ise Avrupa Birliği’nde domuz eti üretiminde artış ve yemlik buğdaya olan talepte düşüş beklentisi ile bu bölgeye mısır ithalatının artacağını tahmin ediyor. İki kuruluşun tahminleri arasında 6,5 milyon tonluk fark bulunuyor.

COVID-19’un uluslararası tahıl ticaretinde kalıcı etkiler yapacağı konuşuluyor. Bu düşünceye katılıyor musunuz? Global tahıl ticareti sisteminde muhtemel değişiklikler konusundaki öngörüleriniz neler? Bence COVID-19’un hem global ekonomiye hem de tarım sektörü ve emtia ticaretine etkileri kalıcı olacak. Ekonominin yeni formatı çok sayıda faktöre dayanıyor. Mevcut öngörülerin şu an için ticari stratejileri karantina döneminin uzun vadeli etkilerine göre belirlemeye yardımcı olacak kadar güvenilir olmadığını düşünüyorum.

UkrAgroConsult, tahıl piyasalarıyla ilgili web seminerleri başlattı. Takipçilerinizden gelen geri bildirimler nasıl? UkrAgroConsult; müşterilerin, abonelerin ve ticaret çevrelerinin en son piyasa öngörülerinden haberdar olmaları için online seminerler başlattık. Bu seminerler, tahıl piyasasından en iyi uzmanların güncel ve isabetli görüşlerinden herkesin yararlanmasını sağlanıyor. Piyasa hareketlerini en isabetli şekilde öngörebilmek adına, ilk tahminler bile iyi bir fikir verebiliyor.

Röportaj Kategorisindeki Yazılar
02 Nisan 20199 dk okuma

“Üreticilerin pazarlık gücü arttı global tahıl devlerinin kâr marjları düşüyor”

Andrey Sizov, SovEcon: “Global tahıl piyasasına genel olarak baktığımızda, üreticilerin pazarlık gü...

09 Şubat 201611 dk okuma

ALEXANDRA DE ATHAYDE: “Karma yem üretimi yılda 1 milyar dolara yaklaşıyor”

“Dünya karma yem üretimi yılda 1 milyar dolar seviyesine hızla yaklaşıyor. Küresel ticari yem üreti...

16 Haziran 20156 dk okuma

Bühler AG CEO’su Calvin Grieder’ın Gözünden İDMA, Türkiye ve Bühler: “İyi bir kombinasyon"

Bühler Group, İstanbul’da düzenlenen İDMA Fuarı’na dikkat çekici bir sunumla katıldı. “Gıda işlemed...